خطرات پنهان استفاده از مخازن غیر استاندارد در ساختمان‌ها

نوشیدن آب بی‌کیفیت باعث بروز مشکلات گوارشی در بدن انسان می‌شود و ذخیره آب خانگی در یک منبع آب مناسب و بهداشتی، برای تمامی افراد ضروری است. مخازن آب اثرات زیادی در کیفیت آب و آلودگی‌هایی که ممکن است در آب به وجود بیاید، دارند. مخازن غیراستاندارد علاوه بر خطراتی برای سلامتی، خطراتی برای ایمنی شما نیز دارند. ساخت نامناسب آنها می‌تواند باعث بروز مشکلاتی مانند نشتی و در صورت ذخیره مواد شیمیایی و نفتی، خطر انفجار به همراه داشته باشد. در این مطلب با نکات و راهکارهای افزایش ایمنی مخازن آب آشنا می‌شویم.

مخازن غیر استاندارد و بیماری‌ها و خطرات ناشی از آلودگی‌های آنها

تاثیر بهداشتی بودن آب بر روی سلامتی افراد

سلامتی افراد خانواده ما ارزش بسیار بالایی دارد و نباید از این موضوع به سادگی گذشت. اگر از اهمیت و ضرورت سلامتی آب بر روی افراد باخبر نیستید،‌ حتما در این مورد اطلاعات بیشتری کسب کنید! در صورت انتقال آلودگی یا بیماری ناشی از خرید مخزن آب ارزان و دست دوم به افراد خانواده ما، خسارت را با چه هزینه‌ای باید جبران کرد؟ به چه قیمت؟!

سیستم تاسیسات که برای تامین آب استفاده می‌شود، از جمله ضروری‌ترین اجزای خدماتی یک ساختمان به حساب می‌آید. ارتباط مستقیم این سیستم با سلامتی ساکنین ساختمان، غیر قابل انکار است. خرید مخزن آب استاندارد برای عملکرد صحیح این سیستم به همراه گارانتی چندین ساله از جمله موارد بسیار مهم برای یک منبع آب استاندارد در ساختمان هستند.

یکی از نکات مهم قبل از خرید مخزن آب، ویژگی‌های یک مخزن مناسب است که می‌توان باید از صحت و سوق آن اطمینان حاصل کنید. بهترین راهکار برای جلوگیری از ضررهای احتمالی، خرید منبع آب از یکِش. کیفیت مواد اولیه مخزن، مهمترین فاکتوری است که تاثیر مستقیم بر روی کیفیت آب در زمان نگهداری و ذخیره دارد.

بحران کم‌آبی در تهران و بسیاری از شهرهای ایران به مرحله‌ای رسیده که دیگر نمی‌توان آن را صرفاً یک چالش زیست‌محیطی دانست؛ بلکه به تهدیدی جدی برای امنیت شهری، سلامت عمومی و پایداری زندگی روزمره تبدیل شده است. کاهش شدید بارندگی، افت سطح آب‌های زیرزمینی و خشک شدن سدهای اصلی مانند لار و طالقان، تهران را در آستانه‌ی پنجمین خشکسالی متوالی نیم‌قرن قرار داده‌اند. در چنین شرایطی، ذخیره‌سازی اصولی و ایمن آب اهمیت حیاتی پیدا می‌کند. استفاده از مخازن غیراستاندارد نه‌تنها باعث آلودگی آب و خطرات بهداشتی می‌شود، بلکه در برابر نور خورشید، فشار آب یا نشت‌های احتمالی مقاومت کافی ندارد. انتخاب مخازن دارای تأییدیه‌های بهداشتی، لایه‌های محافظتی و گارانتی معتبر، نه یک انتخاب لوکس بلکه ضرورتی برای حفظ سلامت خانواده‌ها و مدیریت بحران آب در سطح شهری است.

در تابستان ۱۴۰۴، بحران کم‌آبی و قطعی‌های مکرر آب در شهرهایی مثل تهران، مشهد، اصفهان و اهواز باعث شد هزاران شهروند برای خرید مخزن آب، پمپ و تجهیزات ذخیره‌سازی به بازارها هجوم ببرند. گزارش‌هایی از صف‌های طولانی در مناطق مرکزی تهران مثل مولوی منتشر شد، جایی که فروشندگان مخزن آب با افزایش ناگهانی تقاضا مواجه شدند و حتی برخی مدل‌ها کمیاب شدند. این شرایط باعث شد بورس فروش مخزن آب در سراسر کشور شکل بگیرد. نه فقط در فروشگاه‌های فیزیکی، بلکه در پلتفرم‌های آنلاین، شبکه‌های اجتماعی و حتی بازارهای سیار.

ویژگی‌های مخازن غیراستاندارد

با شناخت علائم مخازن غیراستاندارد می‌توانید از ضررهای احتمالی این مخازن جلوگیری کنید که در ادامه آنها را بررسی می‌کنیم:

مخازن غیر استاندارد معمولاً دارای مشکلات و نواقصی هستند که می‌توانند ایمنی، سلامت و عملکرد آنها را به شدت تحت تاثیر قرار دهند. برخی از ویژگی‌های مخازن غیراستاندارد شامل موارد زیر است:

• مواد اولیه بی‌کیفیت
• عدم رعایت استانداردهای طراحی
• نشتی و عدم عایق‌بندی مناسب مخزن
• عدم مقاومت در برابر شرایط محیطی
• عدم تطابق با استانداردهای ایمنی و بهداشتی
• طراحی نامناسب دریچه‌ها و اتصالات
• عدم تست فشار و دوام

چگونه یک مخزن آب استاندارد را از مخزن غیر استاندارد تشخیص دهیم؟

تشخیص کیفیت واقعی یک مخزن آب برای بسیاری از خریداران کار ساده ‌ای نیست. ظاهر مخزن، رنگ بدنه یا حتی قیمت آن همیشه معیار دقیقی برای سنجش کیفیت نیستند. در بازار ایران مخازن متعددی با برند ها، مواد اولیه و کیفیت‌ های مختلف عرضه می ‌شوند و به همین دلیل بهتر است هنگام خرید تنها به تبلیغات یا قیمت پایین توجه نکنید.

یکی از اولین موارد، اعتبار تولیدکننده و وجود مشخصات فنی محصول است. معمولاً تولیدکنندگان معتبر اطلاعاتی مانند حجم مخزن، تاریخ تولید، شرایط گارانتی و مشخصات کارخانه را روی محصول یا اسناد همراه آن درج می‌ کنند.

کیفیت ساخت بدنه نیز اهمیت زیادی دارد. سطح داخلی مخزن باید تا حد امکان صاف و یکنواخت باشد و آثار ترک، حفره، تغییر رنگ غیرعادی یا ناهماهنگی محسوس در بدنه مشاهده نشود. برای ذخیره آب آشامیدنی نیز بهتر است مخازنی انتخاب شوند که برای نگهداری آب شرب تولید شده ‌اند و تولیدکننده در مشخصات فنی محصول به این موضوع اشاره کرده باشد.

علاوه بر بدنه، کیفیت درپوش، اتصالات و فیتینگ‌ ها را نیز بررسی کنید؛ زیرا بسیاری از نشتی ‌ها و آلودگی ‌های مخزن از همین بخش‌ ها ایجاد می‌ شوند. همچنین وجود گارانتی و خدمات پس از فروش می ‌تواند یکی از معیارهای ارزیابی محصول باشد، هرچند به تنهایی تضمین‌ کننده کیفیت مخزن نیست.

در نهایت اگر قیمت یک مخزن به شکل غیر معمول پایین‌ تر از سایر محصولات مشابه باشد، بهتر است دلیل این اختلاف قیمت را بررسی کنید؛ زیرا کیفیت مواد اولیه، فرآیند تولید و خدمات پس از فروش از عوامل مؤثر بر قیمت نهایی مخزن هستند.

خطرات مخازن غیر استاندارد بر روی سلامتی

پیامدها و عوارض استفاده از مخازن آب خانگی غیر استاندارد برای سلامتی افراد شامل بیماری‌ها و انتقال آلودگی است. آلودگی‌های شیمیایی، آلودگی‌های میکروبی و باکتریایی، آلودگی‌های ناشی از زنگ‌زدگی در مخازن فلزی، آلودگی‌های ناشی از نشت و ترکیب مواد، آلودگی ناشی از وجود حشرات و جانداران، از جمله مواردی هستند که باعث ایجاد بیماری در افراد می‌شوند. برخی از انواع بیماری‌هایی که در اثر غیراستاندارد بودن مخازن به وجود می‌آیند را در ادامه بیان می‌کنیم:

بیماری‌های ناشی از آلودگی میکروبی

1. اسهال و عفونت‌های گوارشی مانند وبا و سالمونلا: از طریق مصرف آب آلوده به باکتری‌های خطرناک منتقل می‌شوند.
2. لژیونلا: باکتری‌ای که در آب‌های راکد و گرم رشد می‌کند و باعث مشکلات تنفسی و بیماری‌های ریوی می‌شود.

بیماری‌های ناشی از مواد شیمیایی سمی

1. مسمومیت فلزات سنگین: فلزاتی مانند سرب، جیوه و آرسنیک که ممکن است از طریق مخازن زنگ زده یا حاوی مواد شیمیایی نامناسب وارد آب شوند.
2. بیماری‌های ناشی از ترکیبات شیمیایی خطرناک: مانند مواد شیمیایی سرطان‌زا که می‌توانند به دلیل استفاده از مخازن نامرغوب وارد آب شوند.

بیماری‌های قارچی و انگلی

1. عفونت‌های پوستی و تنفسی: مخازن آلوده به قارچ‌ها و کپک‌ها می‌توانند باعث حساسیت‌ها و بیماری‌های پوستی و تنفسی شوند.
2. بیماری‌های انگلی: مانند ژیاردیازیس و کریپتوسپوریدیوم که از طریق آب آلوده منتشر شده و مشکلات گوارشی ایجاد می‌کنند.

بیماری‌های ناشی از ورود جانداران و حشرات به مخزن

1. بیماری‌های منتقله از طریق حشرات: مانند تب دنگی و مالاریا که ممکن است در اثر تجمع آب در مخازن باز، مکان مناسبی برای پرورش پشه‌ها فراهم کنند.
2. بیماری‌های ناشی از فضولات جوندگان: اگر مخزن در برابر ورود جوندگان مقاوم نباشد، ممکن است ادرار یا فضولات آن‌ها وارد آب شده و بیماری‌هایی مانند لپتوسپیروز ایجاد کنند.

نشانه‌ های آلودگی مخزن آب که نباید نادیده گرفته شوند

آلودگی مخزن آب همیشه با چشم قابل مشاهده نیست؛ با این حال برخی نشانه ‌ها می ‌توانند زنگ خطر جدی برای سلامت آب ذخیره‌ شده باشند. تغییر رنگ آب، ایجاد بوی نامطبوع، مشاهده ذرات معلق، تشکیل لایه‌ های لزج روی دیواره داخلی مخزن و افزایش غیرعادی رسوبات از مهم‌ ترین علائم آلودگی مخزن محسوب می ‌شوند.

در صورت مشاهده هر یک از این موارد، توصیه می ‌شود مخزن در اسرع وقت تخلیه، شستشو و بررسی شود. بی ‌توجهی به این علائم می‌ تواند باعث رشد باکتری‌ ها، قارچ ‌ها و سایر عوامل بیماری ‌زا در آب مصرفی شود.

بهترین مخازن آب خانگی برای آب آشامیدنی

امروزه مخزن پلی اتیلن، بهترین گزینه برای ذخیره‌سازی آب هستند. این مخازن دارای خاصیت فود گرید و تاییدیه‌های بهداشتی هستند که در نتیجه می‌توان از آنها برای ذخیره غذا و دارو نیز استفاده کرد. تولید مخازن پلاستیکی به روش قالب‌گیری چرخشی (Rotational Molding) انجام می‌شود و از مواد اولیه با کیفیت و استاندارد برای تولید آنها استفاده می‌شود.

فرآیند تولید مخازن، شامل مواد پلی‌اتیلن با کیفیت است که به‌صورت پودر درون قالب ریخته شده و با حرارت یکنواخت ذوب می‌شود. این روش باعث ایجاد دیواره‌های یکدست و بدون شکاف مخزن می‌شود که از نفوذ آلودگی به داخل آن و ایجاد بیماری جلوگیری می‌کند. همچنین استفاده از مواد افزودنی خطرناک مانند رنگ‌ها و تثبیت کننده‌ها، مایع ذخیره شده را سمی می‌کنند و باعث شیوع بیماری می‌شوند. درپوش‌های مخصوص با اتصالات و فیتینگ‌های استاندارد، باید کیفیت کافی را داشته باشند تا از ورود گرد و غبار به داخل مخزن جلوگیری شود.

5 روش برای از بین بردن جلبک مخزن آب +راههای پیشگیری

بیشتر بخوانید

آیا مخزن آب دست دوم برای آب آشامیدنی مناسب است؟

خرید مخزن آب دست دوم ممکن است در نگاه اول باعث صرفه ‌جویی در هزینه‌ ها شود، اما برای ذخیره آب آشامیدنی معمولاً گزینه مناسبی محسوب نمی ‌شود. در بسیاری از موارد مشخص نیست که مخزن قبلاً برای نگهداری چه موادی استفاده شده است و برخی آلودگی‌ ها یا ترکیبات شیمیایی ممکن است در بدنه مخزن باقی مانده باشند.

علاوه بر مسائل بهداشتی، مخازن دست دوم ممکن است دارای ترک‌ های ریز، کاهش استحکام یا آسیب‌ های پنهان باشند که در ظاهر قابل مشاهده نیستند. به همین دلیل برای ذخیره آب مصرفی خانوار، استفاده از مخزن نو و دارای تأییدیه‌ های بهداشتی توصیه می ‌شود.

هر چند وقت یک بار باید مخزن آب را شستشو داد؟

یکی از سوالات پر تکرار مصرف کنند گان این است که مخزن آب هر چند وقت یک بار نیاز به شستشو دارد؟ اگرچه کیفیت آب ورودی و شرایط محیطی نقش مهمی در تعیین این بازه دارند، اما در بیشتر ساختمان‌ های مسکونی توصیه می ‌شود مخزن حداقل هر 6 تا 12 ماه یک بار به صورت کامل شستشو و ضدعفونی شود.

عدم شستشوی دوره‌ ای می‌ تواند باعث تجمع رسوبات، رشد جلبک و افزایش آلودگی ‌های میکروبی شود. در مناطقی که آب سختی بالاتری دارد یا مخزن در فضای باز نصب شده است، ممکن است نیاز به بازدید و نظافت در بازه‌ های کوتاه ‌تر وجود داشته باشد.

دستورالعمل‌های افزایش ایمنی مخازن

پس از رعایت دستورالعمل‌های نصب صحیح مخزن آب؛ رعایت نکات نگهداری، نه تنها ایمنی مخازن آب خانگی را تامین می‌کند، بلکه باعث افزایش طول عمر مخازن نیز می‌شود. در ادامه برخی موارد که باعث آسیب رسیدن به مخازن می‌شود را مشاهده می‌کنید:

• اشعه مستقیم آفتاب: اشعه آفتاب پس از مدت‌های طولانی باعث پوسیدگی پلی اتیلن خواهد شد.
• قرار گرفتن در کنار منابع گرما: قرار دادن مخزن پلاستیکی در کنار عوامل آتش‌زا یا وسایل گرم کننده اشتباه است.
• نگهداری سیالات با چگالی بالا: این نوع مواد باعث آسیب به ساختار مخازن می‌شود.
• ضربه و اجسام نوک تیز: به مخازن پلی اتیلن آسیب می‌رسانند.
• عدم بازرسی دوره‌ای: مخزن باید در بازه شش ماهه شستشو و چک شود.

اشتباهات رایج در نگهداری مخزن آب

بخش قابل توجهی از مشکلات مخازن آب به دلیل خطاهای رایج در نگهداری آنها ایجاد می‌ شود. باز گذاشتن درب مخزن، نصب مخزن روی سطح نامناسب، بی ‌توجهی به نشتی ‌های کوچک، عدم شستشوی دوره ‌ای و قرار دادن مخزن در معرض تابش مستقیم آفتاب از جمله اشتباهاتی هستند که می ‌توانند کیفیت آب و عمر مفید مخزن را کاهش دهند.

رعایت نکات ساده نگهداری علاوه بر افزایش ایمنی مخزن، از هزینه ‌های تعمیر و تعویض زودهنگام نیز جلوگیری می‌ کند و باعث حفظ کیفیت آب ذخیره ‌شده در طول زمان می ‌شود.

مخزن آب بهداشتی

چندین سال گذشته، کارخانه تهران پلیمر یارا برای اولین بار با استفاده از مواد نانو در فرآیند تولید مخزن پلی اتیلن خود توانست، نوعی مخزن تولید کند که در برابر ایجاد آلودگی و جلبک مقاومت بالایی داشته باشد. این محصول با عنوان منبع آب آنتی باکتریال یا ضد باکتری به فروش می‌رسید تا زمانی که مخزن هیدروفوب شرکت تهران پلیمر یارا برای اولین بار در زمستان 1403 تولید و بهره‌برداری شد.

مخزن هیدروفوب علاوه بر خاصیت ضد جلبک و ضد باکتری، دارای خاصیت ضدرسوب نیز می‌باشد. بدین صورت که دیواره‌ها و بدنه این مخزن در برابر آلودگی و میکروب‌ها، رسوب گریز هستند.

اما اگر از مخازن قدیمی استفاده می‌کنید حتما از دلایل تشکیل رسوب در مخزن مطلع شوید تا بتوانید از ایجاد رسوب در مخازن جلوگیری کنید.

مخازن غیر استاندارد