شستشوی مخزن آب شرب (دستورالعمل ضد عفونی منبع آب)
شستشوی مخزن آب یکی از اقدامات ضروری برای حفظ کیفیت آب ذخیره شده و جلوگیری از تجمع رسوبات، آلودگی های محیطی و رشد جلبک هاست. با گذشت زمان، ذرات معلق و املاح موجود در آب می‌توانند در کف و دیواره های مخزن ته نشین شوند و در صورت رعایت نکردن اصول نگهداری، بر کیفیت آب تأثیر بگذارند.
برای تمیز نگه داشتن مخزن، باید علاوه بر تخلیه و شست و شوی داخلی، وضعیت درب، اتصالات، لوله‌ها و مسیر ورود آب نیز بررسی شود. همچنین در شرایطی که احتمال آلودگی میکروبی وجود دارد، ضدعفونی مخزن باید با مواد مناسب و طبق دستورالعمل معتبر انجام شود.
در این راهنما، روش صحیح شست و شوی مخزن آب، جرم گیری و رسوب زدایی، زمان مناسب نظافت و نکات مهم ضدعفونی مخازن را بررسی می‌کنیم.
ضد عفونی و شستشوی مخزن آب شرب
برای شستشوی منبع آب و ضدعفونی کردن آب مخزن بهتر است با آلودگی‌های این محیط آشنا شد. یکی از عواملی که بو و طعم نامطبوع به آب می‌دهد، باکتری‌های بی‌هوازی است. این باکتری‌ها از باقی مانده جلبک (گیاهان تک سلولی) تغذیه می‌کنند. پس برای جلوگیری از تکثیر چنین باکتری‌هایی باید مانع از رشد جلبک در مخازن شد. عامل رشد جلبک‌ها نور خورشید است. بنابراین باید در هنگام نصب مخزن، به این نکته دقت شود و محیط تاریک و به دور از نور برای آن در نظر گرفته شود.
مخازن پلی اتیلن سه لایه با دارا بودن فیلتر نور خاصیت ضد جلبکی دارند. اگر مخازن ضد نور نبوده و در معرض نور قرار داشته باشند، می‌توان با رنگ آمیزی سطح بیرونی یا عایق‌کاری مخزن آب تا حد امکان جلوی تابش نور را گرفت. این امر در مخازن فلزی نیز صدق نموده و نور خورشید و گرمای حاصل باعث رشد بیش از حد باکتری‌ها و جلبک‌ها می‌شود که یکی از تفاوت‌های مخازن پلی اتیلن و فلزی است. همچنین بر روند فرآیند زنگ زدگی و خوردگی تانکر فلزی تاثیر مستقیم دارد. یک روش ارزان‌تر استفاده از مایع سفید کننده و جوش شیرین است. در این روش مخزن به طور کامل تخلیه و شسته می‌شود. راه‌های جلوگیری از رشد جلبک در مخزن؛ استفاده از روش فیلتراسیون و فیلتر ضدجلبک و گیاه ماکروفیت در این دسته قرار می‌گیرند. برای جلوگیری از ته‌نشین شدن رسوبات قهوه‌ای رنگ و جرم‌گیری منبع آب نیز می‌توان از فیلتر پیش تصفیه استفاده نمود.
هر چند وقت یکبار باید مخزن آب را شست و شو داد؟
زمان شست و شوی مخزن آب به کیفیت آب ورودی، شرایط محیطی، میزان مصرف و نحوه نگهداری بستگی دارد. اگرچه بررسی و نظافت دوره ای، حداقل سالی یک بار می‌تواند مبنای مناسبی برای برنامه نگهداری باشد، اما در شرایطی که رسوب، لجن، جلبک یا آلودگی مشاهده می‌شود، نباید تا زمان سرویس سالانه منتظر ماند.
در شرایط زیر باید مخزن زودتر بررسی و در صورت نیاز شست و شو شود:
- مشاهده رسوبات و ذرات معلق در کف مخزن
- تغییر غیرعادی طعم، بو یا ظاهر آب
- مشاهده جلبک یا لایه لزج روی دیواره های داخلی
- ورود گردوغبار، حشرات یا آلودگی به داخل مخزن
- انجام تعمیرات در مخزن یا لوله های متصل به آن
- راکد ماندن طولانی مدت آب یا استفاده نکردن از مخزن
- آلودگی احتمالی آب ورودی یا بروز حوادثی مانند سیلاب
نکته: اگر آب برای آشامیدن و پخت و پز استفاده می شود، صرفاً شفاف بودن آن نشانه سلامت میکروبی نیست. در صورت وجود نشانه های آلودگی، بررسی کیفیت آب و استفاده از روش گندزدایی مناسب ضروری است.
شستشوی مخزن عمودی
مخزن عمودی بسته به لیتراژ و حجم آن، امکان این را دارد تا وارد آن شد و به دیواره‌های آن را تمیز کرد. مخزن عمودی به صورت استوانه‌ای روی زمین قرار می‌گیرد و برای ضدعفونی باید ساز و کار مشخصی را برای آن در نظر گرفت.
شستشوی مخزن افقی
تانکر آب افقی دارای روی زمین به صورت خوابیده قرار می‌گیرد و در صورتی که حجم آن زیاد باشد، به راحتی می‌توان وارد آن شد و به شستشوی آن پرداخت. این مخازن به نسبت مخازن عمودی راحت‌تر شستشو داده میشوند.
چرا مخزن کثیف و دچار رسوب می شود؟
آلودگی مخزن همیشه به معنای خراب بودن آب ورودی نیست. عوامل مختلفی می‌توانند به مرور باعث تجمع مواد زائد و کاهش کیفیت آب ذخیره شده شوند.
مهم ترین دلایل عبارت اند از:
- املاح و سختی آب: وجود کلسیم و منیزیم می‌تواند در شرایط مناسب موجب تشکیل رسوبات معدنی شود.
- ذرات معلق: شن، ماسه، زنگ زدگی لوله ها و ذرات ریز ممکن است همراه آب وارد مخزن شوند.
- تابش نور خورشید: رسیدن نور به آب، در صورت وجود مواد مغذی و شرایط مناسب، زمینه رشد جلبک ها را فراهم می‌کند.
- باز بودن درب مخزن: ورود گردوغبار، حشرات و آلودگی های محیطی را افزایش می‌دهد.
- آلودگی لوله‌ها و اتصالات: آلودگی مسیر انتقال آب می تواند کیفیت آب داخل مخزن را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
- ماندگاری طولانی آب: کاهش گردش آب و شرایط نامناسب نگهداری می‌تواند احتمال افت کیفیت میکروبی را افزایش دهد.
چگونه مخزن آب را همیشه تمیز و بهداشتی نگه داریم؟
شست و شوی دوره ای تنها راه حفظ کیفیت آب نیست. رعایت چند نکته ساده در زمان نصب و استفاده از مخزن می‌تواند احتمال آلودگی و تجمع رسوبات را کاهش دهد:
- بستن درب مخزن: درب باید به درستی بسته شود تا گردوغبار، حشرات و آلودگی های محیطی وارد آب نشوند.
- جلوگیری از تابش مستقیم نور: مخزن را در محل مناسب و دور از نور مستقیم خورشید نصب کنید.
- بررسی اتصالات: لوله های ورودی، خروجی، شیر تخلیه و اتصالات را به صورت دوره ای بررسی کنید.
- استفاده از فیلتر مناسب: در صورت وجود ذرات معلق در آب ورودی، فیلتر پیش تصفیه متناسب با نوع آلودگی نصب کنید.
- جلوگیری از ورود آلودگی: اطراف مخزن و محل نصب آن را تمیز نگه دارید.
- بررسی کیفیت آب: در صورت تغییر بو، رنگ یا طعم آب، علت را بررسی کنید و در صورت نیاز آزمایش کیفیت آب انجام دهید.
پیشنهاد مطالعه: آب تا چه مدت در مخزن سالم می‌ماند
برای شستشوی مخزن آب به چه وسایلی نیاز داریم؟
- برس نرم یا متوسط برای پاک کردن دیواره ها
- شیلنگ آب تمیز برای شست و شوی داخلی
- شوینده ملایم و سازگار با جنس مخزن، در صورت نیاز
- دستکش و عینک محافظ
- ظرف یا پمپ مناسب برای تخلیه آب باقی مانده
- ماده ضد عفونی کننده مجاز، در صورت نیاز به گندزدایی
از برس های سیمی، مواد ساینده، حلال ها و شوینده های ناسازگار با جنس مخزن استفاده نکنید زیرا ممکن است به سطح داخلی آسیب بزنند یا بقایای نامناسبی در تماس با آب باقی بگذارند.
مراحل صحیح شستشو و ضدعفونی مخزن آب
برای تمیز کردن مخزن، باید ابتدا رسوبات و آلودگی های قابل مشاهده را حذف کنید و سپس در صورت نیاز، فرآیند ضدعفونی را انجام دهید. ترتیب صحیح مراحل به شرح زیر است:
۱. قطع ورودی آب و تخلیه مخزن
ابتدا شیر ورودی را ببندید و آب باقی مانده را از طریق شیر تخلیه خارج کنید. در صورت امکان، از مسیر تخلیه مخصوص مخزن استفاده کنید تا آب و رسوبات کف نیز خارج شوند.
۲. پاک کردن رسوبات و آلودگی های داخلی
با استفاده از برس مناسب، کف و دیواره های داخلی را تمیز کنید. گوشه ها، محل اتصال دیواره به کف و اطراف اتصالات از قسمت هایی هستند که باید با دقت بیشتری بررسی شوند.
۳. شست و شوی مخزن با آب تمیز
پس از پاک کردن آلودگی‌ها، داخل مخزن را با آب تمیز بشویید تا بقایای رسوبات و مواد شوینده خارج شوند. این کار را تا زمانی ادامه دهید که آثار آلودگی و شوینده باقی نماند.
۴. ضدعفونی سطوح داخلی و اجزای مرتبط
اگر مخزن برای ذخیره آب آشامیدنی استفاده می‌شود یا احتمال آلودگی میکروبی وجود دارد، ضدعفونی باید با ماده مجاز، غلظت مشخص و زمان تماس مناسب انجام شود. دستورالعمل سازنده ماده ضد عفونی کننده و توصیه متخصص بهداشت آب باید رعایت شود.
۵. آبکشی نهایی و آماده سازی مخزن
پس از پایان زمان تماس ماده ضد عفونی کننده، محلول مصرف شده را طبق دستورالعمل تخلیه کنید. در صورت نیاز، مخزن را با آب سالم آبکشی کرده و سپس آن را از آب تمیز پر کنید. در نهایت، درب مخزن را محکم ببندید.
توجه: برای تمیز کردن مخزن، نیازی نیست حتماً فردی وارد فضای داخلی آن شود. در صورت امکان از برس دسته بلند و ابزار مناسب استفاده کنید. ورود به مخزن می‌تواند خطر خفگی، کمبود اکسیژن و مواجهه با گازهای خطرناک داشته باشد و باید به افراد آموزش دیده و مجهز به تجهیزات ایمنی سپرده شود.
چگونه رسوبات و جرم داخل مخزن آب را از بین ببریم؟
رسوبات داخل مخزن معمولاً در کف و قسمت های پایینی دیواره ها تجمع پیدا می‌کنند. برای حذف آن‌ها، ابتدا باید مخزن را تخلیه کرد و سپس با برس مناسب و آب تمیز، رسوبات قابل جدا شدن را پاک کرد.
در صورتی که رسوبات سخت و چسبیده باشند، نباید بدون بررسی جنس مخزن از اسیدها، جرم گیرهای قوی یا مواد شیمیایی خانگی استفاده کرد. این مواد ممکن است به بدنه مخزن آسیب بزنند یا بقایای شیمیایی خطرناکی بر جای بگذارند.
برای جلوگیری از تجمع مجدد رسوبات، بررسی کیفیت آب ورودی و استفاده از فیلتر پیش تصفیه متناسب با نوع ذرات معلق می‌تواند مفید باشد. البته فیلتر پیش تصفیه جایگزین شست و شوی دوره ای مخزن نیست.
چگونه از رشد جلبک در مخزن آب جلوگیری کنیم؟
رشد جلبک معمولاً در حضور نور، آب و شرایط مناسب تغذیه ای اتفاق می افتد. برای کاهش احتمال تشکیل جلبک در مخزن، اقدامات زیر توصیه می شود:
- استفاده از مخزن چندلایه مناسب که مانع عبور نور به داخل آن شود.
- نصب مخزن در محیط سرپوشیده یا دور از تابش مستقیم خورشید.
- اطمینان از بسته بودن صحیح درب مخزن.
- جلوگیری از ورود گردوغبار و مواد آلی به داخل مخزن.
- بررسی دوره ای وضعیت دیواره ها و کف مخزن.
- شست و شوی مخزن در صورت مشاهده آثار رشد جلبک.
نکته: مخزن سه لایه دارای لایه میانی محافظ در برابر نور می‌تواند احتمال رشد جلبک را کاهش دهد اما سه لایه بودن به تنهایی به معنای خاصیت ضد عفونی کنندگی یا از بین بردن باکتری های آب نیست.
دلیل تغییر طعم و بوی آب مخزن
دلیل بوی بد آب مخزن ممکن است به دلایل مختلفی باشد. چنانچه از مخزن سه لایه استفاده می‌کنید، نباید نگران بوی نامطبوع در آب مخزن باشید، زیرا این مخازن با توجه به اینکه ضد جلبک و آنتی باکتریال هستند. مانع از تغییر طعم آب مخزن میشوند. با این حال، بهتر است برای جلوگیری ته‌نشینی رسوب حاصل از املاح آب در مخزن، به صورت منظم در یک بازه زمانی اقدام به شستشو و ضدعفونی مخزن کرد.
برای ضدعفونی مخزن آب از چه موادی استفاده کنیم؟
کلر و ترکیبات مجاز آن از مواد رایج برای گندزدایی آب و ضدعفونی مخازن هستند. با این حال، مقدار مصرف این مواد به نوع محصول، درصد ماده مؤثره، حجم مخزن و هدف ضدعفونی بستگی دارد.
بنابراین نمی‌توان برای تمام مخازن، صرف نظر از غلظت وایتکس یا نوع ماده ضد عفونی کننده، یک مقدار ثابت تعیین کرد.
نکات ایمنی مهم:
- فقط از ماده ضد عفونی کننده مجاز و مناسب کاربرد موردنظر استفاده کنید.
- غلظت ماده مؤثره و دستورالعمل روی بسته بندی را بررسی کنید.
- وایتکس را هرگز با جوهر نمک، سرکه، آمونیاک یا سایر شوینده ها ترکیب نکنید.
- هنگام استفاده از مواد شیمیایی، دستکش و عینک محافظ داشته باشید.
- از تخلیه محلول های غلیظ کلردار در محیط های طبیعی و منابع آب خودداری کنید.
- برای ضدعفونی آب آشامیدنی، از دستورالعمل گندزدایی آب استفاده کنید، نه دستورالعمل شست و شوی سطوح.
در صورت آلودگی شدید، ورود مواد شیمیایی ناشناخته یا نامشخص بودن غلظت ماده ضد عفونی کننده، انجام کار باید به متخصص بهداشت آب سپرده شود.
نکته مهم : جدول قبلی که برای مخزن ۱۰۰۰ لیتری مقدار ۴۰ میلی لیتر وایتکس پیشنهاد می‌کند، حذف شود. بدون مشخص بودن درصد هیپوکلریت سدیم و نوع عملیات، این عدد قابل تعمیم نیست. دستورالعمل WHO و CDC نیز دوزهای متفاوتی را برای شرایط و اهداف مشخص ارائه می‌کنند بنابراین نباید آن‌ها را به یک دستور ثابت برای تمام مخازن خانگی تبدیل کرد.
شستشوی مخزن پلی اتیلن، فلزی و بتنی چه تفاوتی دارد؟
روش کلی تخلیه و پاک سازی مخازن مشابه است اما جنس بدنه در انتخاب ابزار و مواد شوینده اهمیت دارد.
مخزن پلی اتیلن
- از برس نرم یا متوسط برای پاک کردن سطوح استفاده کنید.
- از حلال‌ها و مواد شیمیایی خورنده خودداری کنید.
- از ابزارهای تیز و زبر که باعث خراشیدگی بدنه میشوند استفاده نکنید.
- دستورالعمل شست و شوی سازنده را رعایت کنید.
مخزن فلزی
- علاوه بر رسوبات، وضعیت زنگ زدگی و خوردگی بدنه را بررسی کنید.
- از مواد شوینده و ضد عفونی کننده سازگار با پوشش داخلی مخزن استفاده کنید.
- در صورت آسیب دیدن پوشش محافظ، پیش از استفاده مجدد باید تعمیر تخصصی انجام شود.
مخزن بتنی
- ترک‌ها، درزها و قسمت های متخلخل را بررسی کنید.
- از روش های نظافت سازگار با پوشش داخلی و جنس بتن استفاده کنید.
- در صورت وجود نشتی یا تخریب سطح داخلی، ابتدا مشکل سازه ای و آب بندی را برطرف کنید.
در هر سه نوع مخزن، استفاده از مواد شیمیایی باید متناسب با کاربرد آب و جنس سطوح داخلی باشد.
خانه
دسته بندی
لیست قیمت
پروفایل
دسته بندی ها
مخزن اب کفش رسوب زده و طعم اب مخزن فرق و بد مزه شده.چه کار کنم و هزینه شستشوی شما چقدر میباشد.افقی ۱۰۰۰ لیتری
سلام، از محاسن اصلی مخازن هیدروفوب به نسبت به مخازن معمولی ضد رسوب بودن اونه. در این نوع مخازن بدنه مخازن دچار رسوب و جلبک نمیشه به همین دلیل طعم و مزه آب تغییر نمیکنه.
راه حل برای نظافت مخازن معمولی: در ابتدا تخلیه کامل مخزن، با برس نرم دسته‌بلند و آب، رسوبات کف جدا بشه. برای رسوب آهکی می‌توان از سرکه صنعتی یا محلول جرم‌گیر مخصوص مخزن استفاده کرد، در نهایت با محلول رقیق وایتکس (کلر) ضدعفونی بشه و بعد چند بار آبکشی کامل انجام شود تا بوی کلر از بین برود. توجه کنید که هر ۶ ماه تا ۱۲ ماه یکبار مخزن سرویس بشه.
سلام منظور شما این است که برای منبع ۱۰۰۰ لیتری ۴۰ میلی لیتر وایتکس اضافه کنیم و آن آب داخل منبع را مصرف کنیم چه جهت شرب ویا مصارف مثل قبل از ریختن وایتکس متشکرم جواب بدهید
سلام وقت بخیر
خیر، منظور این نیست که آب حاوی وایتکس (سفیدکننده) برای شرب یا مصرف روزمره باشه.
مقدار ۴۰ میلی‌لیتر(حدودا 2 تا 3 قاشق غذاخوری) وایتکس برای ضدعفونی مخزن 1000لیتری تنها به‌صورت موقت به آب اضافه کنید تا دیواره‌های مخزن کاملا ضدعفونی بشه. بعد از گذشت حدودا ۲ تا ۴ ساعت، باید آب ضدعفونی‌شده به‌طور کامل تخلیه بشه بعدش مخزن را با آب بشورید تا بوی کلر یا وایتکس کامل از بین بره.
هزینه شستشوی مخزن آب خانگی ۵۰۰۰ لیتری
سلام و درود.
ما تولید کننده مخازن آب هستیم و برای اطلاع از امکان یا هزینه های شست و شوی مخزن آب پیشنهاد میکنم با نمایندگان ما در شهر خود تماس بگیرید تا شما را راهنمایی کنند.
سلام آیا مخزن نو خریداری شده نیاز به شستشو و ضد عفونی کردن دارد؟
سلام و درود.
مخازن تهران پلیمر یارا به صورت بهداشتی تولید میشوند اما در کل بهتر است قبل از استفاده داخل مخزن رو آب بگیری و یک شست و شوی سطحی داشته باشید تا اگر در زمان نصب مخزن چیزی وارد مخزن شده است شسته شود.
سلام، آیا پس از اضافه کردن 40 میلی لیتر مایع سفید کننده در 1000 لیتر آب، به جهت ضد عفونی کردن آب که در بالا اشاره شده است می توان آب را برای آشامیدن استفاده کرد؟!
سلام وقت بخیر
هر قاشق چای خوری حدودا 5 میلی لیتر هست یعنی حدودا 8 قاشق چای خوری برای 1000 لیتر آب مناسب هست.
دقت کنید از زمان اضافه کردن مایع سفیدکننده، باید اجازه دهید آب به مدت حداقل ۳۰ دقیقه بماند تا کلر به خوبی عمل کند.
سلام برای شوستشوی تانکر میخواستم بپرسم
شما نیرو و اکیپ دارین برای این کار
ممنون میشم راهنمایی کنید
سلام وقت بخیر
در این مقاله صرفا راهنمای جامع شستشوی مخازن توسط خود مصرف کنندگان ارائه شده است.