نحوه اتصال پمپ آب به مخزن آب (اتصال پمپ به منبع آب)

اتصال صحیح پمپ آب به مخزن فقط به وصل کردن چند لوله محدود نمی ‌شود. مسیر ورود آب به مخزن، خروج آب از مخزن، اتصال به ورودی و خروجی پمپ، تجهیزات کنترل فشار و نحوه برگشت یا قطع جریان، همگی باید به‌ درستی طراحی و اجرا شوند. اگر پمپ بدون مخزن یا با لوله ‌کشی نامناسب نصب شود، ممکن است با مشکلاتی مانند هوا گرفتگی، افت فشار، روشن و خاموش شدن مکرر، آسیب به پمپ یا اختلال در آب ‌رسانی ساختمان مواجه شوید. در این راهنما، مسیر صحیح اتصال مخزن و پمپ را به زبان ساده بررسی می‌ کنیم و سپس به نکات مهم نصب، انتخاب تجهیزات و خطاهای رایج می ‌پردازیم.

نصب پمپ آب برای مناطقی که فشار لازم برای تامین آب وجود ندارد و یا کسانی که در طبقات بالای ساختمان زندگی می‌کنند، اهمیت بالایی دارد. درست نصب نشدن پمپ آب می‌تواند باعث آسیب رسیدن به تاسیسات آب و همینطور منبع آب شود. به طور مثال: سر ریز آب و نشت منبع ذخیره از عواملی است که در صورت فشار بیش از اندازه امکان آسیب به سیستم آبرسانی یک ساختمان را افزایش می‌دهد.

نقشه اتصال پمپ آب به مخزن | مسیر صحیح لوله ‌کشی چیست؟

در سیستم متداول ذخیره و افزایش فشار آب ساختمان، مسیر آب به ‌صورت کلی از شبکه آب شهری → کنتور → مخزن ذخیره → پمپ → لوله ‌کشی مصرف ساختمان در نظر گرفته می ‌شود. به بیان ساده، مخزن نقش ذخیره آب را دارد و پمپ آب موردنیاز ساختمان را از مخزن دریافت کرده و با فشار مناسب وارد شبکه داخلی می ‌کند. بنابراین پمپ نباید به ‌صورت مستقیم و بدون مخزن ذخیره، آب را از شبکه شهری مکش کند. مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان نیز سیستم «پمپ و مخزن ذخیره» را یکی از روش ‌های تأمین یا تنظیم فشار آب ساختمان معرفی کرده است.
مسیر کلی لوله‌ کشی:
آب شهری ← کنتور ← مخزن ذخیره ← پمپ ← لوله اصلی ساختمان ← واحدها
جزئیات تجهیزات و شیرآلات ممکن است با توجه به نوع پمپ، تعداد واحدها، محل نصب و طراحی تأسیسات تغییر کند؛ بنابراین اجرای نهایی سیستم باید مطابق نقشه تأسیسات و الزامات پروژه انجام شود.

پمپ آب

دستگاه پمپ آب از طریق انتقال انرژی مکانیکی به سیالات باعث افزایش انرژی و فشار آب می‌شود. این افزایش انرژی معمولا به صورت تغییر در فشار سیالات قابل مشاهده است. معمولا از پمپ‌ها جهت جابجایی سیالاتی مانند آب در سامانه‌های لوله‌کشی در ارتفاع‌های معینی مورد استفاده قرار می‌گیرد. یکی از پرکاربردترین انواع پمپ‌ها، پمپ آب خانگی است. که وظیفه پمپاژ آب به سیستم لوله کشی منازل، ساختمان‌های اداری، شرکت‌ها و… را برعهده دارد. با استفاده از این پمپ‌های خانگی، حجم مورد نیاز و فشار آب مناسب به هر نقطه که مد نظر باشد، مهیا می‌شود.

اجزای مورد نیاز برای اتصال پمپ به مخزن

برای یک سیستم متداول، تنها خود مخزن و پمپ کافی نیستند. بسته به طراحی سیستم، تجهیزاتی مانند شناور مخزن، شیر قطع و وصل، اتصالات ورودی و خروجی، صافی، شیر یک ‌طرفه، تجهیزات کنترل فشار، گیج فشار، منبع تحت فشار و شیرهای تخلیه نیز ممکن است مورد نیاز باشند. انتخاب و محل قرارگیری این تجهیزات به نوع پمپ و مدار لوله ‌کشی بستگی دارد. نکته مهم این است که تجهیزات باید به ‌گونه‌ای نصب شوند که امکان قطع جریان و دسترسی برای تعمیر و سرویس وجود داشته باشد. مبحث شانزدهم نیز بر قابل‌ دسترس بودن شیرهای شبکه تأکید دارد.

۱. اتصال ورودی آب ساختمان به مخزن

آب ورودی ساختمان پس از عبور از کنتور، در سیستم دارای مخزن ذخیره، به سمت مخزن هدایت می ‌شود. روی مسیر ورودی مخزن باید تجهیزات قطع و کنترل جریان مطابق طراحی نصب شوند و ورود آب نیز توسط شناور یا سیستم کنترل مناسب مدیریت شود. هدف این است که مخزن در زمان نیاز پر شود، بدون اینکه آب از ظرفیت آن عبور کرده و سرریز کند. محل نصب مخزن نیز باید به ‌گونه ای باشد که امکان بازدید، تعمیر و کنترل اتصالات فراهم باشد. مبحث شانزدهم برای محل نصب مخزن و دسترسی به آن الزامات مشخصی دارد. همچنین انتخاب منبع آب پلی اتیلن با حجم و ابعاد متناسب با تعداد واحدها و میزان مصرف ساختمان، یکی از مهم‌ترین مراحل طراحی سیستم ذخیره‌سازی و آبرسانی محسوب می‌شود. محاسبه لیتراژ مناسب مخزن آب از چندین طریق امکان‌پذیر است که یکی از آنها محاسبه حجم مخزن به صورت آنلاین است.

۲. اتصال خروجی مخزن به ورودی پمپ

خروجی مخزن باید به ورودی مکش پمپ متصل شود. مسیر بین مخزن و پمپ باید تا حد امکان کوتاه و با افت فشار کنترل‌ شده طراحی شود و سایز لوله نیز باید متناسب با دهانه ورودی پمپ و دبی موردنیاز باشد. در این قسمت، وجود نشتی هوا می ‌تواند عملکرد پمپ را مختل کند؛ بنابراین آب‌ بندی اتصالات اهمیت زیادی دارد. همچنین برای تعمیرات، معمولاً پیش ‌بینی شیر قطع و وصل در مسیر ورودی پمپ ضروری است. در سیستم ‌های واقعی، نوع و محل نصب صافی و شیر یک‌ طرفه نیز باید مطابق دستورالعمل سازنده پمپ و نقشه تأسیسات تعیین شود.

۳. اتصال خروجی پمپ به لوله اصلی ساختمان

پس از ورود آب به پمپ، خروجی آن به شبکه توزیع آب ساختمان متصل می ‌شود. در این بخش، انتخاب قطر لوله، مسیر لوله ‌کشی و تجهیزات کنترل فشار اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کوچک بودن مسیر یا طول زیاد لوله می ‌تواند افت فشار ایجاد کند. در سیستم‌ های دارای منبع تحت فشار یا کنترل اتوماتیک نیز تجهیزات مربوط به کنترل و تنظیم فشار باید طبق طراحی نصب شوند. هدف این است که پمپ بتواند در زمان مصرف، دبی موردنیاز را با فشار مناسب به نقاط مختلف ساختمان برساند، بدون اینکه فشار بیش از حد به لوله‌ ها و تجهیزات وارد شود.

۴. نصب تجهیزات کنترل فشار و حفاظت از پمپ

پمپ نباید بدون تجهیزات کنترلی و حفاظتی مناسب کار کند. بسته به نوع سیستم، ممکن است از کلید اتوماتیک، ست کنترل، منبع تحت فشار، گیج فشار یا تجهیزات قطع‌ کننده در شرایط غیرعادی استفاده شود. یکی از خطرهای مهم، کارکرد پمپ در شرایط کمبود آب یا افت شدید فشار ورودی است که می ‌تواند به پمپ آسیب برساند. مبحث شانزدهم نیز برای ورودی پمپ تمهیدات کنترلی در برابر کاهش فشار پیش‌ بینی کرده است. انتخاب دقیق تجهیزات باید بر اساس نوع پمپ و دستورالعمل سازنده انجام شود.

۵. هواگیری و تست سیستم

پس از تکمیل لوله ‌کشی، قبل از راه‌ اندازی پمپ باید از وجود آب کافی در مخزن و پر بودن مسیر مکش اطمینان حاصل شود. سپس تمام اتصالات از نظر نشتی بررسی شوند و پمپ طبق دستورالعمل سازنده راه‌ اندازی و در صورت نیاز هواگیری شود. در مرحله تست، عملکرد شناور، شیرهای قطع و وصل، کنترل فشار، روشن و خاموش شدن پمپ و فشار آب در نقاط مصرف بررسی می ‌شود. اگر پمپ بدون آب کار کند یا در مسیر مکش هوا وارد شود، احتمال اختلال یا آسیب به پمپ افزایش پیدا می ‌کند؛ بنابراین راه‌ اندازی اولیه نباید بدون بررسی مسیر مکش انجام شود.

اتصال پمپ به مخزن در ساختمان چند واحدی چگونه است؟

در ساختمان ‌های چند واحدی، اصول اتصال مخزن و پمپ مشابه است اما انتخاب پمپ و طراحی لوله ‌کشی به نیاز کل ساختمان بستگی دارد. تعداد واحدها، تعداد طبقات، ارتفاع ساختمان، طول و قطر لوله‌ ها، تعداد نقاط مصرف هم ‌زمان و دبی موردنیاز باید در طراحی سیستم در نظر گرفته شوند. در ساختمان‌ های بزرگ‌ تر ممکن است به‌ جای یک پمپ خانگی از سیستم بوستر پمپ استفاده شود. بنابراین نمی‌ توان فقط با توجه به تعداد طبقات یا توان موتور، پمپ مناسب را انتخاب کرد؛ معیار اصلی باید عملکرد واقعی سیستم در دبی و فشار موردنیاز باشد.

آیا می‌ توان پمپ آب را مستقیم به کنتور وصل کرد؟

خیر. اتصال مستقیم پمپ به کنتور و مکش آب از شبکه شهری غیرمجاز است و می‌ تواند برای خود ساختمان و سایر مشترکان مشکل ایجاد کند.

مکش پمپ، به‌ خصوص در ساعات اوج مصرف، فشار آب شبکه را کاهش داده و ممکن است باعث افت فشار یا قطع آب همسایه ‌ها شود. از طرفی، کاهش فشار ورودی می ‌تواند پمپ را با خطر هوا کشیدن، خشک‌ کاری، روشن و خاموش شدن مکرر و استهلاک زودهنگام مواجه کند و در برخی شرایط حتی بر عملکرد کنتور و هزینه آب تأثیر بگذارد. در صورت مشاهده یا گزارش تخلف نیز شرکت آب و فاضلاب می ‌تواند طبق مقررات برای رفع اتصال مستقیم و انشعاب متخلف اقدام کند. راهکار اصولی، استفاده از مخزن ذخیره و نصب پمپ بعد از مخزن است.

چرا مخزن ذخیره قبل از پمپ قرار می ‌گیرد؟

مخزن در این سیستم نقش واسط بین شبکه شهری و پمپ را دارد. آب ابتدا در مخزن ذخیره می ‌شود و سپس پمپ از حجم موجود در مخزن برای تأمین مصرف ساختمان استفاده می ‌کند. این آرایش باعث می ‌شود پمپ برای تأمین لحظه ‌ای آب، مستقیماً به فشار و دبی شبکه شهری وابسته نباشد. از طرف دیگر، وجود مخزن امکان ذخیره آب در زمان افت فشار یا قطع موقت شبکه را فراهم می ‌کند. در سیستم ‌های بوستر نیز استفاده از مخزن واسط یکی از روش ‌های شناخته ‌شده برای جداسازی عملکرد پمپ از شرایط لحظه‌ ای شبکه ورودی است.

محل مناسب نصب پمپ و مخزن کجاست؟

محل نصب باید هم از نظر دسترسی و هم از نظر شرایط فنی مناسب باشد. مخزن باید روی سطحی پایدار و متناسب با وزن آب قرار گیرد و اطراف آن برای بازدید و تعمیرات فضای کافی وجود داشته باشد. اگر مخزن در فضای داخلی ساختمان نصب شود، شرایط دسترسی، تهویه و تخلیه آب باید بررسی شود. برای مخزن نصب‌ شده روی بام نیز ظرفیت سازه و شرایط محیطی اهمیت ویژه‌ ای دارد؛ زیرا وزن مخزن پر از آب می ‌تواند بسیار زیاد باشد. مبحث شانزدهم نیز برای محل نصب، دسترسی، حفاظت و شرایط مخزن الزامات مشخصی دارد.

مخزن آب خانگی و کاربرد آن

همانطور که در متن بالا اشاره شد؛ پمپ آب خانگی برای افزایش و تنظیم فشار آب ساختمان مورد استفاده قرار می گیرد و وظیفه تامین آب ساختمان را از طریق پمپاژ، پس از اتصال به مخزن آب خانگی دارد. پمپ‌های آب خانگی از تجهیزات ضروری، بخصوص در کلان شهرها هستند. این وسیله با استفاده از نیروی الکتریکی باعث افزایش انرژی جنبشی سیالات (مایعات) مانند آب شده و در نتیجه آن باعث افزایش فشار آب خواهد شد. البته باید این را در نظر گرفت که در ساختمان‌های بزرگ از بوستر پمپ‌های آب‌رسانی استفاده می‌شود که معمولا از مجموعه‌ای از پمپ‌های خانگی تشکیل شده است.

نصب پمپ خانگی معمولا در مسیر انشعابات اصلی و فرعی صورت می‌گیرد. برای انتخاب و استفاده از پمپ آب خانگی باید به مواردی توجه کرد ما در اینجا به طور کلی به برخی از این موارد اشاره می‌کنیم. مانند تعداد طبقات ساختمان، متراژ و مساحت واحد، تعداد شیرهای آب و… . زیرا در انتخاب نوع پمپ آب خانگی تاثیرگذار است. پمپ های خانگی در توان‌های مختلفی مانند نیم اسب، یک اسب و… با برندهای مختلف در بازار موجود است.

ضرورت قرار گرفتن تانکر آب در ساختمان نیز از جمله مواردی است توسط سازمان نظام مهندسی کشور به ثبت رسیده و باید حتما قبل از پمپ آب در هر ساختمان، اقدام به نصب مخزن آب کرد. اگر ورودی‌های آب ساختمان، مستقیما به پمپ وصل شوند، امکان آسیب به سیستم شبکه آب شهری وجود دارد و همینطور اتصالات سیستم آبرسانی ساختمان هم متحمل ضرر می‌شود.

حل مشکل آب در زمان قطع برق! (استفاده از مخزن آب بدون پمپ)

بیشتر بخوانید

انواع پمپ آب خانگی

انواع پمپ آب خانگی، پمپ آب خانگی از نظر پارامترهای مختلفی تقسیم‌بندی می‌شود؛ به طور کلی می‌توان پمپ آب خانگی را به سه دسته؛ پمپ آب جتی، پمپ آب سانتریفیوژی و پمپ آب بشقابی تقسیم‌بندی کرد. ما در زیر به معرفی کوتاهی در خصوص پمپ پرداختیم.

• پمپ آب جتی

پمپ آب جتی (پمپ آب خود مکش) از پرمصرف‌ترین پمپ آب خانگی هستند. این نوع از پمپ خانگی، از طریق از بین بردن هوا باعث ایجاد مکش می‌شود.

• پمپ آب سانتریفیوژی

پمپ آب سانتریفیوژی (پمپ گریز از مرکز)، بیشتر در صنایع مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما با این وجود در برخی از مجتمع های بزرگ مسکونی نیز کاربرد دارند. پمپ آب سانتریفیوژی با استفاده از پروانه ای (ایمپلری) که دارد. آب را به صورت چرخش در دستگاه با سرعت بالایی به بیرون پمپاژ می‌کند.

• پمپ آب بشقابی

پمپ آب بشقابی، این نوع از پمپ ها، همانطور که از نام آنها مشخص است. مانند بشقاب دارای سطح صاف، گرد و پهنی هستند. پمپ آب بشقابی با استفاده از چند پروانه که دارد، آب را با سرعت پمپاژ می‌کنند.

نصب تجهیزات مخزن و پمپ

چگونه چند مخزن را به یکدیگر متصل کنیم؟

اگر فضای نصب یا محدودیت ابعاد اجازه استفاده از یک مخزن بزرگ را ندهد، در برخی پروژه‌ ها می‌ توان چند مخزن را به‌ صورت اصولی به یکدیگر متصل کرد تا حجم ذخیره افزایش یابد. این کار را نمی‌ توان صرفاً با اتصال ساده خروجی دو مخزن انجام داد؛ قطر و مسیر لوله‌ ها، هم‌ سطح بودن مخازن، نحوه ورود و خروج آب، امکان قطع هر مخزن برای تعمیرات و رفتار سیستم هنگام پر و خالی شدن باید بررسی شود. بنابراین «کوپل کردن مخازن» یک روش اجرایی وابسته به طراحی پروژه است و نمی‌ توان آن را به‌ عنوان بهترین روش در تمام ساختمان ‌ها معرفی کرد.

خرید پمپ آب خانگی مناسب

پمپ آب برای ساختمان‌های کوچک و بزرگ با یکدیگر متفاوت است، زیرا برای یک ساختمان کوچک با تعداد واحدهای کم، ممکن است یک پمپ آب خانگی کافی باشد. در حالی که برای ساختمان‌های بزرگ (مجتمع مسکونی) نیاز به بوستر است، که از تعدادی پمپ تشکیل شده است. از این پمپ ساختمان (پمپ آب خانگی)، جهت تقویت فشار آب برای یک واحد به صورت مجزاء و یا چندین واحد به صورت مشترک استفاده می‌شود. جهت انتخاب یک پمپ خانگی خوب برای ساختمان (راهنمای خرید پمپ آب خانگی) باید پارامترها و متغیر بسیاری را در نظر گرفت. ما در زیر به تعدادی از آنها اشاره کرده‌ایم:

• تعداد واحد مسکونی
• تعداد طبقات ساختمان
• متراژ و اندازه هر یک از واحدهای مسکونی
• محل تعیین شده جهت نصب پمپ آب در ساختمان
• سایز لوله‌های بکارگیری شده در ساختمان
• نوع سیستم لوله کشی ساختمان
• طول مسیر لوله کشی ساختمان
• تعداد شیر آلات استفاده شده در ساختمان
• میزان مصرف آب ساختمان
• تعداد سرویس‌های بهداشتی (فلاش تانک و…)
• داشتن و یا نداشتن مخزن ذخیره آب
• و…

اگر سیستم آبرسانی ساختمان در پارکینگ واقع شده است، حتما باید به این موضوع توجه داشته باشید که مخزن برای پارکینگ را تهیه کنید. توجه داشته باشید، شناخت اتصالات و فیتینگ‌های تانکر آب و پمپ آب در پارکینگ و نصب آنها به صورت صحیح و درست از اهمیت بالایی برخوردار است.

نصب پمپ آب تاسیسات

نصب مستقیم پمپ به کنتور آب با استفاده از مخزن آب

اتصال مستقیم پمپ به کنتور آب به دو صورت انجام می‌گیرد:

• نصب قبل از کنتور آب

همانطور که اطلاع دارید نصب پمپ آب قبل از کنتور به هرشکلی که باشد. غیر قانونی است. علاوه بر آن چنانچه آب قبل از کنتور در لوله خیلی کم و یا موجود نباشد. پمپ به همراه آب، هوا را نیز مکش کرده و باعث ایجاد خرابی در پروانه‌های پمپ و اختلال در عملکرد آن خواهد شد. این نوع نصب پمپ (نصب پمپ قبل از کنتور) بر روی عملکرد کنتور و توزیع آب سایر مشترکین نیز اختلال ایجاد خواهد کرد. از دیگر مشکلات نصب پمپ و نصب مخزن آب مناسب در ساختمان، قبل از کنتور، این است که چنانچه به هر دلیلی پمپ خراب شود. ساختمان دچار بی آبی خواهد شد.

• نصب بعد از کنتور آب

اتصال مستقیم پمپ آب بعد از کنتور مجاز است. ولی باید دستورالعمل‌های نصب منبع آب به پمپ آب رعایت شود. در این روش باید حتما از یک مخزن آب استفاده کرد و از وصل کردن پمپ به صورت مستقیم به کنتور خودداری کرد. بهترین روش وصل کردن پمپ بعد از کنتور استفاده از مخزن آب است. به این منظور نخست باید لوله آب ورودی به ساختمان بعد از کنتور را ابتدا به مخزن و مخزن را به ورودی پمپ وصل کرد و از خروجی پمپ نیز به ورودی اصلی لوله کشی ساختمان وصل کرد.

اشتباهات رایج در اتصال پمپ و مخزن

چند خطای رایج می ‌تواند عملکرد سیستم را مختل کند: اتصال مستقیم پمپ به شبکه شهری بدون رعایت الزامات، کوچک انتخاب کردن لوله مکش، وجود نشتی هوا در مسیر ورودی پمپ، نصب نامناسب شیرها، نبود دسترسی برای تعمیرات، انتخاب پمپ فقط بر اساس توان موتور و نصب مخزن بزرگ روی محل نامناسب از نظر سازه ‌ای. همچنین پمپ نباید در شرایط کمبود آب بدون حفاظت مناسب کار کند. اگر بعد از نصب، پمپ دائماً روشن و خاموش می ‌شود، صدا یا لرزش غیرعادی دارد یا فشار آب در زمان مصرف نوسان زیادی دارد، بهتر است مدار لوله‌ کشی و تجهیزات کنترل توسط متخصص بررسی شود.