انتخاب مخزن آب مناسب برای ساختمان (4, 6, 10 واحدی)

انتخاب ظرفیت مخزن آب باید متناسب با نیاز واقعی ساختمان انجام شود. خرید مخزن آب برای ساختمان اگر کوچک‌ تر از حد نیاز ساختمان باشد، ساکنین را با مشکلاتی مانند کمبود فشار آب در واحدها مواجه کرده و مخزن بزرگ‌ تر از حد نیاز نیز، فضای اشغال ‌شده و بار وارد بر محل نصب را افزایش داده و خرج اضافی روی دست اهالی ساختمان می‌ گذارد. برای یک محاسبه کاربردی، می ‌توان تعداد واحدهای ساختمان، مصرف متوسط هر واحد و مدت زمانی را که قرار است آب ذخیره شود، در نظر گرفت. مدیر ساختمان برای محاسبه حجم مخزن آب در یک ساختمان، باید عواملی مانند مصرف آب روزانه، تعداد ساکنین، تعداد واحدهای ساختمان، مدت زمان ذخیره‌ سازی و مصارف خاص را در نظر بگیرد.

چگونه حجم مخزن آب ساختمان را محاسبه کنیم؟

مصرف روزانه آب بر اساس استانداردها یا داده‌های مصرف که توسط سازمان آب اعلام می‌شود، برای هر فرد تعیین می‌شود. به طور مثال سازمان آب بر اساس الگوی صرفه‌جویی مصرف آب، میزان آب مورد نیاز روزانه در هر واحد را حدود ۱۵۰ تا ۲۵۰ لیتر محاسبه کرده است. استانداردهای مهندسی و شهری بر اساس مقررات ساختمان‌سازی منطقه، الزاماتی برای ذخیره‌سازی حداقل حجم آب در ساختمان‌ها دارند. این سازمان‌ها معمولا مقدار توصیه‌شده برای حجم مخزن در ساختمان‌ ها در نظر می‌گیرند.

برای یک برآورد کاربردی در ساختمان ‌های مسکونی، می ‌توان تعداد واحدها را مبنای محاسبه قرار داد. دلیل این انتخاب آن است که تعداد ساکنان هر واحد ثابت نیست و ممکن است از یک ساختمان تا ساختمان دیگر تفاوت زیادی داشته باشد. در این روش ابتدا تعداد واحدهای ساختمان را مشخص می‌کنیم، سپس مصرف متوسط روزانه در نظر گرفته‌ شده برای هر واحد را در تعداد روزهای ذخیره ‌سازی ضرب می ‌کنیم.

حجم مخزن باید بتواند نیاز آب ساختمان را برای 1 تا 2 روز تامین کند،‌ تا در صورت قطعی آب، تا حدودی آب ذخیره‌شده در مخزن وجود داشته باشد. همچنین اگر ساختمان دارای سیستم‌های خاصی مانند آبیاری، کولرهای آبی یا تجهیزات صنعتی باشد، مدیر ساختمان باید این موارد را نیز در محاسبه حجم مخزن کولر آبی یا سایر تجهیزات لحاظ کند.

فرمول محاسبه:  حجم مورد نیاز مخزن (لیتر) = تعداد واحدهای ساختمان × مصرف متوسط روزانه هر واحد × تعداد روزهای ذخیره‌سازی

برای مثال، اگر یک ساختمان با 10 نفر ساکن باشد و هر واحد روزانه 250 لیتر آب مصرف کند و مدیر ساختمان بخواهد آب برای 2 روز ذخیره شود: 10x250x2=5000L یعنی نیاز به مخزن 5000 لیتری دارید.

مصرف متوسط هر واحد را چند لیتر در نظر بگیریم؟

عدد مصرف آب هر واحد یک مقدار ثابت و یکسان برای تمام ساختمان ‌ها نیست تعداد ساکنان، الگوی مصرف، نوع کاربری و شرایط ساختمان میزان مصرف را تحت تاثیر قرار می دهد. به همین دلیل بهتر است عدد مورد استفاده در این فرمول به ‌عنوان مصرف متوسط مبنا معرفی شود، نه مصرف قطعی هر واحد. در محاسبات کاربردی تهران پلیمر می ‌توان برای برآورد اولیه ساختمان‌ های مسکونی، عدد ۲۵۰ لیتر در روز برای هر واحد را مبنا قرار داد و در صورت داشتن اطلاعات واقعی از مصرف ساختمان، محاسبه را بر اساس همان داده‌ ها اصلاح کرد. این روش باعث می‌ شود نتیجه محاسبه به شرایط واقعی ساختمان نزدیک ‌تر باشد.

چند روز آب برای ساختمان ذخیره کنیم؟

تعداد روزهای ذخیره ‌سازی به شرایط ساختمان و میزان قطعی یا افت فشار آب در منطقه بستگی دارد. برای یک برآورد اولیه می ‌توان یک یا دو روز ذخیره را در محاسبه قرار داد؛ اما این عدد نباید به ‌عنوان یک الزام ثابت برای تمام ساختمان‌ ها معرفی شود. اگر ساختمان در منطقه ‌ای قرار دارد که قطعی آب طولانی ‌تر یا افت فشار بیشتری تجربه می ‌کند، ممکن است ظرفیت بیشتری مورد نیاز باشد. همچنین در ساختمان‌ هایی که مصرف خاصی مانند آبیاری یا استفاده از کولر آبی دارند، این مصارف باید جداگانه بررسی شوند. بنابراین بهتر است ابتدا نیاز پایه ساختمان محاسبه و سپس شرایط واقعی محل نصب و الگوی مصرف بررسی شود.

آیا تعداد طبقات ساختمان در حجم مخزن تأثیر دارد؟

تعداد طبقات به ‌تنهایی معیار مناسبی برای تعیین حجم مخزن نیست. برای مثال، دو ساختمان پنج‌ طبقه ممکن است یکی ۵ واحد و دیگری ۲۰ واحد داشته باشد و طبیعتاً نیاز آبی یکسانی ندارند. تعداد واحدها و مدت ذخیره‌ سازی برای محاسبه حجم آب اهمیت بیشتری دارند. با این حال، تعداد طبقات در طراحی سیستم تأمین فشار اهمیت دارد زیرا ارتفاع ساختمان، تعداد طبقات و فاصله مخزن تا محل مصرف بر انتخاب و تنظیم سیستم پمپاژ تأثیر می‌ گذارد. بنابراین بهتر است حجم مخزن و فشار آب دو موضوع جداگانه اما مرتبط در نظر گرفته شوند.

از طرفی محاسبه حجم مخزن از طریق تعداد طبقات یک ساختمان، یکی از روش‌های قدیمی انتخاب مخزن بوده و در حال حاضر کمتر کسی از این روش برای محاسبه حجم مخزن آپارتمان استفاده می‌کند. اما به طور کلی در این روش با محاسبه زیربنای طبقات، تعداد واحدهای مسکونی در هر طبقه و برآورد تعداد ساکنان هر واحد (مثلا هر واحد ۳ تا ۵ نفر)، می‌توان حجم تقریبی مخزن را محاسبه کرد.

فرمول محاسبه:  تعداد روزهای ذخیره‌سازی x مصرف روزانه x تعداد ساکنان هر واحد x تعداد طبقات = حجم مخزن

توجه داشته باشید که سیستم ذخیره‌سازی آب ساختمان تاثیر زیادی بر روی فشار آب واحدهای طبقات بالای ساختمان دارد. حجم مخزن می‌تواند باعث ایجاد فشار کافی پمپ‌های آب شود. در این شرایط شاید نیاز باشد از ظرفیت بالاتر استفاده شود.

محاسبه حجم مخزن بر اساس تجهیزات و مصارف خاص

اگر در ساختمان تجهیزاتی مانند سیستم‌های آبیاری، تاسیسات صنعتی، کولرهای آبی و… وجود داشته باشد، باید این موارد را در محاسبه لحاظ کرد.

به عنوان مثال: کولرهای آبی در فصل گرما نیاز به حجم قابل توجهی آب دارند که باید در مخزن ذخیره شود.

برخی صنایع نیاز به آب برای شست‌وشوی تجهیزات، خنک‌سازی ماشین‌آلات یا مقابله با آتش‌سوزی دارند که باید جداگانه محاسبه شود. پس از تعیین حجم مورد نیاز، شکل مخزن (مخزن استوانه‌ای، مکعبی، افقی یا عمودی) انتخاب شده و با فرمول مناسب حجم هندسی محاسبه می‌شود.

در ساختمان‌های مدرن، مخازن آب نقش حیاتی در مدیریت منابع، بهینه‌سازی مصرف و افزایش پایداری ایفا می‌کنند. این مخازن نه‌تنها برای ذخیره‌سازی آب آشامیدنی در مواقع قطع یا کم‌فشاری آب شهری استفاده می‌شوند، بلکه در سیستم‌های آتش‌نشانی، تهویه مطبوع، آبیاری فضای سبز و حتی بازیافت آب خاکستری نیز کاربرد دارند. طراحی این مخازن با توجه به نیازهای خاص هر ساختمان انجام می‌شود و اغلب از جنس پلی‌اتیلن چندلایه، فلز ضدزنگ یا بتن مسلح ساخته می‌شوند تا دوام، بهداشت و مقاومت در برابر شرایط محیطی تضمین شود.

همچنین سیستم ذخیره سازی در پروژه‌های ساختمانی مدرن و هوشمند به سیستم‌های مانیتورینگ دیجیتال مجهز می‌شوند تا سطح آب، کیفیت و مصرف به‌صورت لحظه‌ای کنترل شود. این رویکرد نه‌تنها بهره‌وری انرژی و آب را افزایش می‌دهد، بلکه به کاهش هزینه‌های نگهداری و جلوگیری از هدررفت منابع کمک می‌کند. استفاده از مخازن آنتی‌باکتریال و ضدجلبک نیز در ساختمان‌های لوکس و بهداشتی رایج شده تا سلامت ساکنین و کیفیت آب ذخیره‌شده حفظ شود.

محاسبه حجم مخزن با استفاده از نرم افزارهای تخصصی

ترکیب عوامل مختلف مانند مصرف روزانه، سطح زیر بنا و نیازهای خاص باعث می‌شود تا امکان محاسبه بهینه‌ترین حجم مخزن فراهم شود. این فرایند محاسبه، از طریق نرم افزارهای تخصصی توسط مهندسان تاسیسات انجام می‌شود.

جدول انتخاب حجم مخزن بر اساس تعداد واحد

بر اساس استاندارد اعلامی شرکت آب و فاضلاب در سال 1405 به ازای هر واحد 200 تا 250 لیتر آب نیاز است. این عدد با پیش فرض خانواده 4 نفره و به منظور استفاده در 12 ساعت یا نیم‌شبانه‌روز تعیین شده است. این میزان مصرف هر سال به دلیل کم شدن سطح آب سدها و کاهش فشار جریان آب لوله کشی شهری، دچار تغییرات می‌شود.

حجم مخزن ذخیره آب برای 1 واحد

نصب یک مخزن آب برای واحد مستقل، طبیعتا با هر واحد آپارتمان متفاوت است. استانداردترین مخزن از لحاظ حجم برای تک واحدی، از 200 لیتر تا 500 لیتری با توجه به تعداد نفرات و تجهیزات مشخص می‌شود.

اگر قصد نصب مخزن در تراس یا بالکن را داشته باشید و می‌خواهید که مخزن فضای زیادی را اشغال نکند، مخزن 250 لیتری عمودی یکی از بهترین گزینه‌ها است.

در ادامه مخزن مناسب برای آپارتمان‌های 4 واحدی را نیز به طور مثال قرار می‌دهیم.

حجم مخزن برای ساختمان مسکونی ۴ واحدی

اگر ساختمان ۴ واحد داشته باشد و مصرف متوسط هر واحد ۲۵۰ لیتر در روز در نظر گرفته شود، مصرف مبنای روزانه ساختمان برابر با ۱۰۰۰ لیتر خواهد بود. برای ذخیره یک روز، ظرفیت محاسباتی ۱۰۰۰ لیتر و برای ذخیره دو روز، ۲۰۰۰ لیتر به دست می ‌آید. بنابراین انتخاب بین این ظرفیت‌ ها باید بر اساس مدت ذخیره موردنظر، فضای نصب و شرایط قطعی یا افت فشار آب انجام شود.

نکته: اگر قصد خرید مخزن آب برای ساختمان چند واحدی دارید، برای بررسی تنوع ظرفیت‌ها و انتخاب بهتر، می‌توانید لیست قیمت و ابعاد مخزن آب را مشاهده کنید.  

بنابراین می‌توان دو مورد مخزن زیر را برای یک ساختمان مسکونی ۴ واحدی به عنوان بهترین گزینه در نظر گرفت:

• مخزن 5000 لیتری
• مخزن 6000 لیتری

حجم مخزن برای ساختمان تجاری (۴ واحدی)

در ساختمان‌ های تجاری، میزان مصرف آب هر واحد به نوع فعالیت آن بستگی دارد؛ با این حال، برای یک برآورد اولیه می‌توان مصرف متوسط هر واحد تجاری را حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ لیتر در روز در نظر گرفت.

اگر ساختمان دارای ۴ واحد تجاری باشد و برای تأمین آب، ذخیره ۲ روزه در نظر گرفته شود، می‌توان ظرفیت موردنیاز را بر اساس میانگین مصرف هر واحد محاسبه کرد:

مصرف متوسط روزانه = ۱۵۰ لیتر × ۴ واحد = ۶۰۰ لیتر در روز

حجم ذخیره موردنیاز برای ۲ روز = ۶۰۰ × ۲ = ۱۲۰۰ لیتر

بنابراین، برای یک ساختمان تجاری ۴ واحدی با مصرف متوسط، مخزن 2000 لیتری می‌تواند پاسخگوی ذخیره آب ۲ روزه باشد.

ذخیره آب برای ساختمان 6 واحدی

برای ساختمان ۶ واحدی چه حجم مخزنی لازم است؟

در ساختمان ۶ واحدی، با همان مبنای ۲۵۰ لیتر برای هر واحد، حجم پایه روزانه برابر با ۱۵۰۰ لیتر است. اگر هدف ذخیره آب برای دو روز باشد، حجم تانکر آب مورد نیاز  به ۳۰۰۰ لیتر می ‌رسد. در زمان خرید، باید نزدیک‌ ترین ظرفیت قابل ‌استفاده را با توجه به ابعاد مخزن و فضای نصب انتخاب کرد.

اگر مبنای مصرف را ۲۵۰ لیتر برای هر واحد در روز در نظر بگیریم و ذخیره آب برای ۲ روز موردنیاز باشد، محاسبه به شکل زیر خواهد بود:

حجم موردنیاز مخزن = ۲۵۰ لیتر × ۶ واحد × ۲ روز = ۳۰۰۰ لیتر

بنابراین، برای یک ساختمان مسکونی ۶ واحدی، در صورت نیاز به ذخیره آب برای دو روز، مخزن آب ۳۰۰۰ لیتری ظرفیت مناسبی خواهد بود. البته عواملی مانند فشار آب ساختمان، شرایط منطقه، الگوی مصرف و میزان قطعی آب نیز می‌توانند در انتخاب ظرفیت نهایی مؤثر باشند.

در صورتی که ساختمان مصرف بالاتری داشته باشد یا بخواهید برای زمان‌های طولانی‌تر قطعی آب حاشیه اطمینان بیشتری داشته باشید، می‌توان ظرفیت بالاتری را انتخاب کرد.

مخزن آب مناسب ساختمان ۱۰ واحدی چند لیتری است؟

برای تعیین ظرفیت مخزن آب یک ساختمان ۱۰ واحدی، بهتر است به‌جای محاسبه بر اساس تعداد افراد، مبنای مصرف هر واحد در نظر گرفته شود. در این روش، برای هر واحد ۲۵۰ لیتر آب در روز در نظر گرفته می‌شود.

ذخیره آب مناسب 10 واحد

بنابراین، مصرف روزانه یک ساختمان ۱۰ واحدی برابر است با:

۱۰ واحد × ۲۵۰ لیتر = ۲۵۰۰ لیتر در روز

اگر هدف، تأمین آب موردنیاز ساختمان برای ۲ روز باشد، ظرفیت موردنیاز مخزن به این شکل محاسبه می‌شود:

۱۰ واحد × ۲۵۰ لیتر × ۲ روز = ۵۰۰۰ لیتر

در نتیجه، مخزن ۵۰۰۰ لیتری ظرفیت محاسباتی مناسبی برای ذخیره آب یک ساختمان مسکونی ۱۰ واحدی با ذخیره دو روزه است. این محاسبه، یک مبنای استاندارد و ساده برای برآورد اولیه ظرفیت مخزن فراهم می‌کند و باعث می‌شود انتخاب مخزن صرفاً بر اساس حدس یا تعداد ساکنان انجام نشود.

البته ظرفیت نهایی مخزن می‌تواند با توجه به الگوی مصرف ساختمان، میزان و مدت قطعی آب، فضای محل نصب، ابعاد و شکل مخزن، وزن مخزن در حالت پر و شرایط سیستم پمپاژ تغییر کند. بنابراین، پیش از انتخاب و خرید مخزن، علاوه بر ظرفیت، شرایط محل نصب و تجهیزات مرتبط نیز باید بررسی شود.