بنر بنر

چگونگی تعیین حجم سپتیک تانک‌ها با فرمول‌های محاسبه

محاسبه حجم مخزن سپتیک
نویسنده: تهران پلیمر

اگر از سپتیک تانک برای جمع آوری فاضلاب استفاده کنید و اندازه فاضلاب جمع‌آوری شده، حجم بیشتری از سپتیک تانک داشته باشد، ممکن است بخشی از فاضلاب به لوله‌های فاضلاب برگردد. بنابراین محاسبه صحیح و درست حجم مخزن سپتیک، اهمیت زیادی دارد.

عملکرد سپتیک تانک

بخش‌های مختلف سپتیک تانک دفن شده

محاسبه حجم سپتیک تانک

حجم مورد نیاز سپتیک تانک‌ها، بر اساس حجم فاضلاب تولیدی تعیین می‌شود. برخی از بخش‌هایی که برای محاسبه ظرفیت سپتیک تانک یا مخزن سپتیک در یک ساختمان باید در نظر گرفت عبارتند از:

  • تعداد ساکنین
  • تعداد حمام‌ها
  • تعداد سرویس‌های بهداشتی
  • ماشین لباسشویی و ماشین ظرفشویی در برخی کاربردها
اگر احتمال افزایش تعداد سرویس‌های بهداشتی در آینده وجود دارد، ظرفیت سپتیک را بیشتر باید در نظر گرفت. در غیر اینصورت، با اضافه شدن حجم فاضلاب، ممکن است در آینده مجبور به تعویض سپتیک تانک شوید.

محاسبه ظرفیت سپتیک تانک

V = 4500 + 0.78Q

  • Q: مقدار فاضلاب جمع‌آوری شده
  • V: حداقل حجم سپتیک تانک

به طور مثال: اگر یک خانه دو خوابه با 4 نفر جمعیت را در نظر بگیرید یا یک خانه سه خوابه با ۶ نفر جمعیت را در نظر گرفته باشید؛ حجم سپتیک تانک پلی اتیلن بر حسب مقدار تخلیه شده در آن به صورت زیر محاسبه می‌شود:

  • حجم فاضلاب جمع آوری شده در شبانه روز = 2 متر مکعب
  • حجم سپتیک تانک مناسب باید برابر با 3 متر مکعب باشد.
  • اگر حجم فاضلاب 2 تا 6 متر مکعب باشد.
  • حجم تانک باید 1/5 برابر حجم فاضلاب باشد.

محاسبه حجم سپتیک تانک بهداشتی

از سپتیک تانک‌ها برای فاضلاب‌های بهداشتی استفاده می‌کنند. بر اساس استانداردهای BS6297 ظرفیت سپتیک تانک را از فرمول زیر محاسبه می‌کنند:

C = 2000 + 294 * 120 = 37280

  • V: حداقل حجم سپتیک تانک بر حسب لیتر
  • C: سرانه تولید فاضلاب در هر شبانه روز بر حسب لیتر
  • P: تعداد نفرات تحت پوشش بر حسب نفر

بنابراین جهت تعیین تعداد ظرفیت سپتیک تانک مورد نیاز باید حجم فاضلاب تولیدی روزانه را محاسبه کنید که بستگی به تعداد نفرات تحت پوشش بستگی دارد.

فرمول محاسبه حجم سپتیک تانک مصارف خانگی و صنعتی

حجم مخزن سپتیک بسته به تعداد کاربران، نوع استفاده (خانگی و صنعتی)، نرخ جریان فاضلاب و مدت زمان نگهداری تعیین می‌شود. فرمول کلی محاسبه حجم مخزن سپتیک به شکل زیر است:

V = Q x T

  • V: حجم مخزن سپتیک بر حسب متر مکعب
  • Q: نرخ جریان فاضلاب روزانه بر حسب متر مکعب بر روز
  • T: مدت زمان نگهداری فاضلاب در مخزن بر حسب روز

معمولاً برای مخازن خانگی، Q را بر اساس میانگین مصرف فاضلاب برای هر نفر، حدود 100-150 لیتر در روز در نظر می‌گیرند. مدت زمان نگهداری T معمولاً بین 1.5 تا 2 روز است.

در محاسبات صنعتی، Q به میزان تولید فاضلاب در واحد صنعتی بستگی دارد که معمولاً از داده‌های تجربی یا استانداردهای محیط زیستی استخراج می‌شود. T نیز بسته به نوع تصفیه (هوزینگ) و فرآیند صنعتی بین 2 تا 3 روز در نظر گرفته می‌شود.

محاسبه حجم سپتیک تانک

فرمول محاسبه ظرفیت سپتیک تانک

نکات مهم در زمان محاسبه حجم سپتیک تانک

حداقل ظرفیت سپتیک تانک معادل 4.5 متر مکعب است. طبق استاندارد فاضلاب‌ها باید در مخزن سپتیک آرامش یابند، سپس اگر این مقدار کم باشد، باعث برهم خوردن لایه‌های فاضلابی می‌شود و رشد ناقص باکتری‌های بی‌هوازی را در پی خواهد داشت. فاضلاب جامد به فاضلاب مایع درون سپتیک تبدیل نمی‌شود.

25٪ از آب مصرف شده در ساختمان در ازای هر نفر تبدیل به مصرفی می‌گردد که به فاضلاب سرریز نمی‌کند و ما با 75٪ درصد از آب مصرف شده در ازای هر نفر، ظرفیت سپتیک تانک را محاسبه می‌کنیم.

توجه داشته باشید که سپتیک تانک معمولا به صورت تانکر دفنی در زیر زمین نصب می‌شود و فرآیند نصب آن دشواری‌های خاص خود را دارد. به همین دلیل محاسبه ابعاد آن بسیار اهمیت پیدا می‌کند.

ابعاد استاندارد سپتیک تانک

سپتیک تانک‌ها می‌توانند انواع مختلفی داشته باشند. به طور مثال انواع تانکرهای پلی اتیلنی می‌توانند به جای سپتیک تانک باشند. یکی از روش‌های محاسبه ابعاد سپتیک تانک، محاسبه حجم دقیق سپتیک تانک بر اساس شکل هندسی آنها است. به طور مثال: اگر سپتیک تانک عمودی باشد، می‌توان از فرمول محاسبه حجم مخزن آب استوانه برای محاسبه حجم سپتیک تانک استفاده کرد.

در زمان انتخاب نوع سپتیک تانک و همینطور ظرفیت آن، اصول مهندسی و محاسبات دقیق بسیار مهم است. به هیچ عنوان نباید در ساخت سپتیک تانک از اندازه‌های دل‌بخواهی استفاده شود. توجه به مواردی همچون جابجایی و حمل و نقل به وسیله تریلی، قطر دریچه‌ها و طول و عرض سپتیک ضروری است و همگی باید با استناد به نقشه مهندسی و کاربری سپتیک باشد.

در کتاب مهندسی فاضلاب اثر شرکت متکف و ادی یک فرمول استاندارد درج شده و با این فرمول می‌توانید محاسبه دقیق برای تعیین ظرفیت سپتیک تانک پلی اتیلن جهت مجتمع‌های مسکونی استفاده کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد تفاوت‌های سپتیک تانک پلی اتیلنی و بتنی هم می‌توانید روی لینک آن کلیک کنید.

نکته: پیش از خرید منبع آب پلی اتیلن بهتر است ظرفیت مورد نیاز ساختمان را مشخص کنید.

استاندارد بین‌المللی حجم و ظرفیت سپتیک تانک

طبق استاندارد ساخت سال 1985 مقدار مینیموم ظرفیت سپتیک 2700 لیتر در نظر گرفته خواهد شد و زمانی که ۴ تحت پوشش ما باشد، ظرفیت سپتیک تانک در استانداردهای کشورهای مختلف برابر می‌شود.

  • استاندارد سپتیک تانک در آلمان: حجم مورد نیاز سپتیک تانک برای هر نفر 300 لیتر
  • استاندارد سپتیک تانک در اتریش: حجم مورد نیاز سپتیک تانک برای هر نفر 300 لیتر
  • استاندارد سپتیک تانک در سوئیس: حجم مورد نیاز سپتیک تانک برای هر نفر 300 لیتر
  • استاندارد سپتیک تانک در انگلستان: حجم مورد نیاز سپتیک تانک 5/3 متر مکعب
  • استاندارد سپتیک تانک در هندوستان: حجم مفید تانک حداقل 3/2 متر مکعب

جدول سرانه تولید فاضلاب

محل

واحد

محدوده

مقدار معمول

لیتر (روزانه)

واحدهای مسکونی شهری نفر 80-150 120
ویلاهای تفریحی نفر 120-200 150
ساختمان‌های اداری نفر پرسنل (8 ساعته) 30-60 50
نفر پرسنل (24 ساعته) 70-100 90
کارخانه‌ها و کارگاه‌های صنعتی نفر کارگر (8 ساعته) 30-60 50
نفر کارگر (8 ساعته با استحمام) 90-120 110
کارگاه‌های ساختمانی نفر پرسنل (8 ساعته) 40-80 60
نفر پرسنل (24 ساعته) 80-120 100
سرویس بهداشتی عمومی نفر (بدون فلاش تانک) 5-12 7
نفر (با فلاش تانک) 12-20 15

ظرفیت مورد نیاز برای یک فاضلاب بهداشتی یک مجتمع مسکونی 84 واحدی چقدر است؟

اگر جدول فوق سرانه هر نفر 120 لیتر باشد، چنانچه بعد هر خانوار را 3.5 نفر در نظر بگیریم؛ تعداد افراد تحت پوشش معادل 294 نفر خواهد بود. بنابراین حجم کل فاضلاب تولیدی روزانه از حاصل ضرب عدد 294 در 120 بدست می‌آید که معادل 35280 لیتر است. بنابراین ظرفیت حداقل سپتیک تانک برابر خواهد با:

C = 2000 + 294 * 120 = 37280

بنابراین ظرفیت‌های استاندارد سپتیک تانک‌ها ، برای این استفاده 40000 لیتر یا 40 متر مکعب توصیه می‌گردد.

یک کارخانه تولیدی در ۲ شیفت فعال است. شیفت اول ۱۵۰ کارگر و شیفت دوم ۸۰ نفر کارگر مشغول بکار هستند.

حجم سپتیک تانک چقدر باید باشد؟

طبق سرانه ردیف 4 جدول، سرانه هر پرسنل یا کارگر در هر شیفت 50 لیتر است. جمع کل پرسنل 230 نفر است. بنابراین حجم فاضلاب تولیدی روزانه از حاصل‌ضرب عدد 230 در 50 بدست می‌آید که برابر با 11500 لیتر خواهد شد.

بنابراین ظرفیت سپتیک تانک برابر است با:

C = 2000 + 230 * 50 = 13500

و با توجه به ظرفیت‌های استاندارد سپتیک تانک‌ها در این مورد استفاده از یک مخزن 15000 لیتری توصیه می‌گردد.

بنابراین برای محاسبه حجم فاضلاب تولیدی و محاسبه ظرفیت سپتیک تانک، روزانه باید تعداد نفرات را در سرانه آنها مطابق جدول فوق ضرب نمود.

شماتیک عملکرد سپتیک تانک

چگونگی عملکرد سپتیک تانک

تأثیر حجم بر جنس سپتیک تانک

اصولاً، سپتیک تانک‌ها در جنس‌های مختلفی ساخته می‌شوند، از جمله:

  • بتنی
  • پلی‌اتیلن (پلاستیکی)
  • فایبرگلاس

انتخاب جنس مناسب تا حد زیادی به ظرفیت (حجم) مورد نیاز بستگی دارد:

1.ظرفیت‌های بزرگ (حجم بالا):

برای ظرفیت‌های بسیار بالا (مثلاً در پروژه‌های بزرگ، مجتمع‌های مسکونی بزرگ یا مجموعه‌های صنعتی)، معمولاً از مخزن بتنی به دلیل مقاومت و استحکام بالا یا پلی‌اتیلن/فایبرگلاس با طراحی خاص و تقویت شده استفاده می‌شود.

سپتیک تانک‌های بتنی اگرچه نصب دشوارتری دارند، اما برای حجم‌های بالا و دفن در عمق زیاد، مقاومت و دوام مناسبی در برابر فشار خاک ارائه می‌دهند.

2.ظرفیت‌های کوچک تا متوسط (حجم کم تا متوسط):

برای حجم‌های رایج در منازل، ویلاها و کاربری‌های کوچک تا متوسط، مخزن فایبرگلاس و پلی‌اتیلن به دلیل مزایایی مانند وزن سبک، مقاومت در برابر خوردگی، نصب آسان و قیمت مناسب‌تر در این محدوده‌ی حجم، بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند.

ads
تانک کود یا مخزن کود چیست؟ (همه چیز در مورد تانکر کود)

سایر عوامل مؤثر بر انتخاب نوع (جنس) سپتیک تانک

علاوه بر حجم، عوامل دیگری نیز در انتخاب جنس سپتیک تانک نقش دارند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

  • محل نصب و شرایط خاک:

اگر سپتیک تانک باید در عمق زیاد یا در محلی با فشار بالای خاک و بار ترافیکی نصب شود، مقاومت و استحکام بدنه (مثل بتنی یا پلی‌اتیلن دوجداره مقاوم) اهمیت پیدا می‌کند.

در خاک‌های خورنده یا مناطق مرطوب، سپتیک تانک‌های پلی‌اتیلن و فایبرگلاس به دلیل مقاومت شیمیایی بالا، گزینه بهتری هستند.

  • نوع فاضلاب:

برای فاضلاب‌های صنعتی که ممکن است حاوی مواد شیمیایی خورنده باشند، مقاومت شیمیایی بالای پلی‌اتیلن و فایبرگلاس ارجحیت دارد.

  • بودجه و هزینه:

معمولاً سپتیک تانک‌های پلی‌اتیلن و فایبرگلاس در ظرفیت‌های پایین، هزینه‌ی اولیه و نصب کمتری دارند. با افزایش حجم، هزینه‌ها نیز متغیر می‌شوند.

  • نصب و حمل و نقل:

تانک‌های پلی‌اتیلن و فایبرگلاس سبک‌ترند و نصب و حمل و نقل آن‌ها آسان‌تر است.

در نهایت، حجم (که بر اساس تعداد جمعیت و میزان تولید فاضلاب محاسبه می‌شود) به عنوان یکی از مهم‌ترین پارامترهای طراحی، محدوده‌ای از گزینه‌های جنسی را تعیین می‌کند که هر کدام مزایا و معایب خود را دارند و باید با در نظر گرفتن سایر شرایط محیطی و کاربری، بهترین جنس انتخاب شود.
خلاصه مقاله
محاسبه حجم سپتیک تانک، یکی از مواردی است که قبل از تهیه سپتیک تانک، حتما باید به آنها توجه داشت. فرمول محاسبه حجم سپتیک تانک بسته به نوع آن و همینطور جانمای آن جداگانه محاسبه می‌شود. در این مطلب، برخی از سپتیک تانک‌ها را معرفی کردیم و بهترین روش‌های محاسبه ظرفیت سپتیک تانک را مورد بررسی قرار دادیم.
دیدگاه کاربران (1 نظر)
  1. کریم پور
    30 خرداد 1405

    کاربرد مخزن های سپتیک چیه؟

    این نظر مفید بود؟
    0
    0
  2. مدیر سایت
    خرداد ۱۴۰۵

    سلام، مخزن سپتیک یا سپتیک‌ تانک برای جمع‌ آوری و تصفیه اولیه فاضلاب ساختمان‌ ها، ویلاها، کارگاه‌ ها و مکان‌ هایی که به شبکه فاضلاب شهری دسترسی ندارند استفاده می‌شود. این مخزن باعث ته‌ نشین شدن مواد جامد، کاهش آلودگی و هدایت بهتر پساب به سیستم دفع یا جذب می‌شود.

افزودن دیدگاه
رفتن به نوار ابزار