مخزن آب مشترک یا اختصاصی؟ کدام بهتر است؟
مخزن آب مشترک یا اختصاصی؟ آیا هر واحد می تواند مخزن جداگانه داشته باشد؟
وقتی آب ساختمان کم‌فشار می شود، اختلاف نظرها معمولاً از جایی شروع می شود که یکی از مالکان می‌گوید: «من برای واحد خودم یک مخزن می‌گذارم و دیگر کاری به بقیه ندارم.» اما اگر تنها جای مناسب برای نصب، پشت بام یا پارکینگ مشاع باشد چه؟ اگر برای رساندن آب به واحد، لازم باشد لوله‌ای از مشاعات عبور کند یا پمپ به تأسیسات ساختمان متصل شود، باز هم می‌توان گفت این یک تصمیم کاملاً شخصی است؟ از طرف دیگر، آیا منطقی است همه واحدها برای یک مخزن مشترک هزینه کنند، وقتی نیاز و میزان مصرفشان یکسان نیست؟ حتی اگر مالک بخواهد با نصب یک منبع آب پلاستیکی مستقل، ذخیره آب واحد خود را مدیریت کند، باز هم باید امکان نصب، ظرفیت موردنیاز و نحوه اتصال به شبکه آبرسانی ساختمان را در نظر بگیرد.
واقعیت این است که هم مخزن مشترک و هم مخزن اختصاصی می تواند برای یک ساختمان مناسب باشد اما انتخاب بین این دو فقط به قیمت و ظرفیت مخزن بستگی ندارد و باید هم‌زمان مالکیت محل نصب، وضعیت مشاعات، سازه، لوله‌کشی و نحوه تأمین فشار آب بررسی شود. در ادامه ببینیم هر واحد چه زمانی می تواند مخزن مستقل داشته باشد و چه زمانی استفاده از مخزن مشترک منطقی‌تر است. مخزن مشترک راهکار منطقی تری است.
مخزن آب مشترک بهتر است یا مخزن اختصاصی برای هر واحد؟
در اینجا یک تفکیک مهم وجود دارد که گاهی در تصمیم گیری ساختمان نادیده گرفته می شود: مالکیت مخزن با نحوه استفاده و محل استقرار آن یکی نیست.
ممکن است مخزنی فقط برای تأمین آب یک واحد خریداری شده باشد، اما برای نصب آن از پشت بام، پارکینگ یا مسیرهای مشترک ساختمان استفاده شود. در مقابل، یک مخزن می تواند در فضای اختصاصی همان واحد قرار بگیرد و هیچ ارتباطی با تأسیسات سایر واحدها نداشته باشد. بنابراین صرف اینکه هزینه یک مخزن را یک مالک پرداخت کرده، به تنهایی مشخص نمی‌کند که تمام اجزای سیستم نیز اختصاصی محسوب می‌شوند.
این موضوع در ساختمان های چند واحدی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند چون ذخیره آب فقط به خود مخزن محدود نیست. پمپ، لوله‌های ورودی و خروجی، مسیر انتقال آب، محل نصب و حتی دسترسی برای تعمیرات می‌توانند بخشی از فضای ساختمان یا تأسیسات مشترک را درگیر کنند.
از طرف دیگر، مخزن مشترک هم الزاماً به معنای یک مخزن بزرگ برای همه واحدها نیست. بسته به شرایط ساختمان، ممکن است یک سیستم مرکزی با چند مخزن، یا در شرایط خاص مخازن مستقل برای برخی واحدها، راهکار قابل اجرا باشد.
بنابراین برای مقایسه خرید اختصاصی یا مشترک، بهتر است چند سؤال مشخص را بررسی کنیم:
ساختمان چقدر آب ذخیره نیاز دارد؟
فضای مناسب نصب کجاست؟
سیستم پمپاژ چگونه باید طراحی شود؟
هزینه و نگهداری بر عهده چه کسانی خواهد بود؟
و آیا اجرای سیستم اختصاصی، بخش های مشترک ساختمان را درگیر می‌کند یا خیر؟
با این نگاه، دو راهکار اصلی پیش روی ساختمان قرار می‌گیرد:
با این نگاه، دو راهکار اصلی پیش روی ساختمان قرار می‌گیرد:
۱. سیستم ذخیره آب مشترک برای کل ساختمان
در این مدل، ظرفیت مخزن یا مخازن، پمپ و شبکه انتقال آب بر اساس نیاز مجموع واحدها طراحی می شود و همه ساکنان از یک سیستم ذخیره استفاده می‌کنند.
۲. مخزن اختصاصی برای یک یا چند واحد
در این مدل، هر واحد یا گروهی از واحدها سیستم ذخیره خود را دارند و ظرفیت، تجهیزات و نحوه مصرف آب می تواند متناسب با نیاز همان واحد تعیین شود.
هیچ کدام از این دو مدل را نمی توان بدون شناخت ساختمان به عنوان یک نسخه ثابت معرفی کرد. تعداد واحدها، تعداد ساکنان، فضای قابل استفاده، وضعیت فشار آب و شرایط تأسیسات ساختمان تعیین می‌کنند که کدام روش از نظر اجرا و نگهداری منطقی تر باشد.
آیا هر واحد می تواند مخزن آب جداگانه داشته باشد؟
بله، از نظر فنی امکان استفاده از مخزن اختصاصی برای هر واحد وجود دارد اما پاسخ حقوقی و اجرایی به محل نصب و نحوه اتصال آن به سیستم ساختمان بستگی دارد.
اگر یک واحد در فضای اختصاصی خود امکان نصب مخزن داشته باشد و این کار بدون ایجاد مزاحمت برای سایر واحدها، بدون آسیب به سازه و بدون تصرف در مشاعات انجام شود، شرایط با حالتی که مالک قصد دارد یک مخزن شخصی را روی پشت بام مشترک قرار دهد کاملاً متفاوت است.
برای مثال، فرض کنید یک ساختمان شش طبقه دارای پشت بام مشترک است و یکی از مالکان تصمیم گرفته یک مخزن ۱۰۰۰ لیتری فقط برای واحد خود روی پشت بام قرار دهد.
در این حالت مسئله فقط خرید یک مخزن نیست. باید درباره محل استقرار، تحمل بار سازه، مسیر لوله کشی، دسترسی برای تعمیرات، پمپ، نحوه ورود و خروج آب و حقوق سایر مالکان تصمیم گیری شود.
آیین نامه اجرایی قانون تملک آپارتمان ها، بام و تأسیساتی را که برای استفاده عمومی شرکا یا حفظ بنا در آن احداث شده‌اند، در زمره قسمت های مشترک قرار می‌دهد. همچنین تأسیسات مشترکی مانند منبع آب و برخی تجهیزات مرتبط با ساختمان نیز در این چارچوب قرار گرفته اند.
بنابراین اختصاصی بودن مصرف آب یک مخزن لزوماً به معنای اختصاصی بودن محل نصب آن نیست.
اگر مخزن متعلق به یک واحد باشد، آیا می‌توان آن را روی پشت بام گذاشت؟
این کار را نمی توان صرفاً با استناد به مالکیت شخصی مخزن مجاز دانست.
پشت بام در ساختمان های آپارتمانی معمولاً از قسمت های مشترک محسوب می شود، مگر شرایط خاص مالکیت در اسناد و وضعیت حقوقی ساختمان وجود داشته باشد. قانون و آیین نامه نیز بام و برخی تأسیسات مربوط به آن را در چارچوب قسمت های مشترک تعریف کرده‌اند.
در نتیجه، اگر یک مالک بخواهد در چنین فضایی مخزن اختصاصی قرار دهد، باید علاوه بر مسائل فنی، وضعیت حقوقی و تصمیم ساختمان را نیز در نظر بگیرد.
حتی اگر سایر مالکان با اصل نصب مخزن مخالفتی نداشته باشند، بهتر است مواردی مانند محل دقیق نصب، مسئولیت تعمیر و تعویض، مسیر لوله‌ها، هزینه برق پمپ، دسترسی برای سرویس و مسئولیت خسارت احتمالی به‌صورت روشن مشخص شود.
چرا؟
چون ممکن است مخزن در ابتدا بدون مشکل کار کند، اما چند ماه بعد یکی از این اتفاق ها رخ دهد:
- نشتی از اتصالات یا لوله‌ها ایجاد شود.
- پمپ نیاز به تعمیر داشته باشد.
- مخزن برای تعویض نیاز به جا به جایی داشته باشد.
- وزن آب روی محل نصب، نگرانی سازه ای ایجاد کند.
- مسیر عبور یا دسترسی سایر ساکنان محدود شود.
- برای تعمیرات پشت بام نیاز به جا به جایی مخزن وجود داشته باشد.
در چنین شرایطی، توافق اولیه و طراحی درست سیستم می تواند از اختلاف های بعدی جلوگیری کند.
تفاوت مخزن مشترک و اختصاصی از نظر هزینه چیست؟
در نگاه اول، مخزن اختصاصی می تواند گزینه کم هزینه تری به نظر برسد چون هر مالک فقط برای واحد خودش هزینه می‌کند و لازم نیست در خرید یک سیستم بزرگ برای کل ساختمان شریک شود. اما وقتی هزینه ها را دقیق تر حساب کنیم، ماجرا کمی متفاوت می شود.
در سیستم مشترک، هزینه خرید مخزن، پمپ، لوله کشی و تجهیزات کنترلی میان ساختمان تقسیم می شود. در مقابل، هر واحد سهمی از هزینه اجرای یک سیستم واحد را پرداخت می‌کند و بعد نیز هزینه های تعمیر و نگهداری آن، مطابق مقررات و تصمیم ساختمان، میان مالکان تقسیم می شود.
اما در سیستم اختصاصی، هزینه اولیه هر واحد ممکن است کمتر باشد در عوض، همان واحد باید هزینه مخزن، پمپ، اتصالات، شیرآلات و لوله کشی مورد نیاز خودش را به تنهایی پرداخت کند. اگر چند واحد به‌صورت جداگانه سیستم نصب کنند، تعداد تجهیزات نیز بیشتر می شود و در نتیجه هزینه های نگهداری و تعمیرات می تواند افزایش پیدا کند.
برای مثال، فرض کنید یک ساختمان چهار واحدی به ذخیره آب نیاز دارد. در یک روش، چهار مالک در تأمین یک سیستم مشترک شامل مخزن و پمپ مرکزی مشارکت می‌کنند. در روش دیگر، هر واحد مخزن و تجهیزات خودش را تهیه می‌کند. ممکن است در روش دوم، مبلغی که هر مالک در ابتدا می‌پردازد کمتر باشد اما مجموع چهار مخزن، چهار مجموعه اتصالات و چند سیستم پمپاژ لزوماً از یک سیستم مرکزی کم هزینه تر نخواهد بود.
از طرف دیگر، هزینه فقط به خرید تجهیزات ختم نمی شود. محل نصب و نحوه اجرای سیستم هم می تواند هزینه ایجاد کند. اگر برای هر واحد مسیر لوله کشی جداگانه لازم باشد، فضای نصب آماده نباشد یا تجهیزات به برق و تأسیسات مشترک ساختمان وابسته شوند، هزینه اجرا پیچیده تر می شود.
در سیستم اختصاصی، حتی اگر مخزن و پمپ کاملاً متعلق به یک واحد باشند، استفاده از مشاعات می تواند هزینه یا مسئولیت مشترک ایجاد کند. برای نمونه، اگر مسیر لوله از فضای مشاع عبور کند یا برای نصب تجهیزات نیاز به تغییر در تأسیسات عمومی باشد، موضوع دیگر فقط یک هزینه شخصی نیست و باید وضعیت آن با مدیریت و مالکان ساختمان مشخص شود.
از نظر حقوقی نیز هزینه های مربوط به قسمت های مشترک تابع مقررات قانون تملک آپارتمان هاست و نحوه تقسیم آنها می تواند با توجه به ماهیت هزینه و تصمیمات معتبر ساختمان متفاوت باشد. بنابراین نمی توان صرفاً با این استدلال که «من از مخزن مشترک استفاده نمی‌کنم، پس هیچ هزینه‌ای به من مربوط نیست» درباره سهم هر واحد تصمیم گرفت.
پس کدام مدل ارزان تر است؟
پاسخ را نمی توان فقط با مقایسه قیمت دو مخزن داد.
برای مقایسه واقعی، باید این موارد کنار هم قرار بگیرند:
- قیمت مخزن یا مخازن
- هزینه پمپ و تجهیزات کنترل
- لوله و اتصالات
- هزینه نصب و اجرای سیستم
- فضای مورد نیاز و آماده سازی محل
- مصرف برق
- هزینه سرویس و تعمیرات
- هزینه احتمالی جا به جایی یا تعویض تجهیزات
به همین دلیل، مخزن اختصاصی زمانی از نظر اقتصادی معنا پیدا می‌کند که اجرای مستقل آن واقعاً ساده و کم هزینه باشد. اگر هر واحد مجبور شود مجموعه کاملی از تجهیزات را جداگانه تهیه و نگهداری کند، سیستم مشترک ممکن است از نظر هزینه کل، منطقی تر تمام شود.
در مقابل، اگر ساختمان فضای مناسبی برای سیستم مرکزی نداشته باشد یا یک واحد بتواند بدون دستکاری در مشاعات، سیستم مستقلی برای خود اجرا کند، مقایسه می تواند نتیجه متفاوتی داشته باشد.
پس معیار درست این نیست که «قیمت یک مخزن چقدر است؟ » معیار این است که برای رساندن آب ذخیره شده به واحد، در نهایت چه مقدار تجهیزات، اجرا، نگهداری و هزینه مشترک نیاز داریم.
این همان نقطه‌ای است که بعد از هزینه باید به سراغ فضا، نصب و نگهداری برویم چون گاهی یک راهکار روی کاغذ ارزان‌تر است، اما در زمان اجرا و استفاده، هزینه و دردسر بیشتری ایجاد می‌کند.
مخزن اختصاصی برای هر واحد چه مزایایی دارد؟
مخزن جداگانه برای هر واحد در شرایط مناسب می تواند چند مزیت داشته باشد.
کنترل مستقل ذخیره آب
هر واحد می تواند ظرفیت ذخیره خود را بر اساس تعداد ساکنان و میزان مصرف تعیین کند.
برای مثال، ممکن است یک واحد چهار نفره باشد و واحد دیگری فقط یک یا دو نفر ساکن داشته باشد. در چنین شرایطی، نیاز آبی آنها یکسان نیست.
استقلال بیشتر در مدیریت مصرف
اگر مخزن هر واحد مستقل باشد، مصرف یک واحد مستقیماً حجم ذخیره واحد دیگر را کاهش نمی دهد.
این ویژگی در ساختمان هایی که اختلاف زیادی در الگوی مصرف دارند، می تواند جذاب باشد.
امکان اجرای مرحله ای
گاهی همه مالکان ساختمان در یک زمان برای اجرای سیستم مشترک به توافق نمی رسند. در صورت فراهم بودن شرایط فنی و حقوقی، ممکن است برخی واحدها راهکار اختصاصی خود را انتخاب کنند.
البته این روش فقط زمانی منطقی است که اجرای هر سیستم با تأسیسات اصلی ساختمان تداخل ایجاد نکند.
معایب مخزن جداگانه برای هر واحد چیست؟
مشکل اصلی زمانی ظاهر می شود که یک ساختمان چندین سیستم ذخیره آب مستقل داشته باشد.
تصور کنید ساختمانی هشت واحد دارد و برای هر واحد یک مخزن و پمپ جداگانه نصب شده است. در این حالت تعداد تجهیزات افزایش پیدا می‌کند:
- هشت مخزن
- چندین پمپ یا بوسترپمپ
- تعداد بیشتری شیر و اتصالات
- مسیرهای متعدد لوله کشی
- تجهیزات کنترل سطح آب
- سیم‌کشی و تجهیزات برق
- نقاط بیشتر برای احتمال نشتی یا خرابی
بنابراین استقلال بیشتر لزوماً به معنی سیستم ساده تر نیست.
از طرف دیگر، اگر مخزن‌ها در پشت بام نصب شوند، موضوع وزن و جانمایی نیز جدی تر می شود. آب وزن قابل توجهی دارد هر ۱۰۰۰ لیتر آب تقریباً یک تن وزن دارد. بنابراین مخزن ۱۰۰۰ لیتریِ پر، بدون احتساب وزن خود مخزن و تجهیزات، حدود یک تن بار ایجاد می‌کند.
به همین دلیل، انتخاب محل نصب مخزن نباید صرفاً براساس «جا شدن مخزن» انجام شود.
یک مخزن بزرگ یا چند مخزن کوچک | کدام برای ساختمان مناسب تر است؟
وقتی تصمیم ساختمان از «مخزن مشترک یا اختصاصی» به مرحله انتخاب تجهیزات می رسد، یک اشتباه رایج این است که همه‌چیز به ظرفیت مخزن خلاصه شود مثلاً گفته شود ساختمان به ۳۰۰۰ لیتر آب نیاز دارد و بنابراین باید یک مخزن ۳۰۰۰ لیتری خریداری شود. در عمل، اینکه این حجم آب در یک مخزن ذخیره شود یا چند مخزن، و اینکه هرکدام کجا قرار بگیرند، می تواند روی امکان اجرای کل سیستم اثر بگذارد.
مخازن پلی اتیلن در ساختمان های مسکونی به دلیل وزن نسبتاً پایین، مقاومت در برابر خوردگی و تنوع ظرفیت و شکل، گزینه رایجی برای ذخیره آب هستند. اما وزن کم خود مخزن نباید این تصور را ایجاد کند که نصب آن در هر نقطه‌ای بدون محدودیت امکان پذیر است.
مسئله اصلی زمانی روشن می شود که مخزن را پر از آب در نظر بگیریم. یک مخزن ۱۰۰۰ لیتری، هنگام پر شدن تقریباً یک تن آب در خود نگه می دارد بنابراین در بررسی محل نصب، چیزی که باید جدی گرفته شود فقط وزن بدنه مخزن نیست، بلکه بار ناشی از آب ذخیره شده و نحوه انتقال آن به محل است.
این موضوع در تصمیم بین یک مخزن مشترک و چند مخزن اختصاصی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. یک مخزن بزرگ ممکن است برای یک ساختمان از نظر تعداد تجهیزات مناسب باشد، اما فضای کافی برای استقرار آن وجود نداشته باشد. در طرف مقابل، چند مخزن کوچک تر ممکن است راحت تر در فضای موجود قرار بگیرند، اما تعداد اتصالات، مسیرهای لوله کشی و تجهیزات مورد نیاز را افزایش دهند.
شکل مخزن هم بخشی از تصمیم است
فضای نصب همیشه یک اتاقک بزرگ و خالی نیست. ممکن است ارتفاع محدود باشد، عرض محل کم باشد یا مسیر دسترسی اجازه ورود یک مخزن بزرگ را ندهد. در چنین شرایطی، شکل مخزن می تواند تعیین کند که کدام ظرفیت واقعاً قابل استفاده است.
برای مثال، در یک فضای کم عرض و بلند، مخزن عمودی ممکن است بهتر جا بگیرد در حالی که در محلی با محدودیت ارتفاع، یک مدل افقی می تواند گزینه قابل بررسی تری باشد. بنابراین ظرفیت اسمی به تنهایی پاسخ نمی‌دهد ابعاد واقعی مخزن و فضای مورد نیاز برای نصب و سرویس آن نیز باید در نظر گرفته شود.
در نتیجه، وقتی بین مخزن مشترک و اختصاصی تصمیم می‌گیریم، انتخاب محصول باید در انتهای زنجیره تصمیم قرار بگیرد، نه ابتدای آن. ابتدا باید نیاز ساختمان و محل نصب مشخص شود، بعد درباره تعداد و ظرفیت مخازن تصمیم گرفت و در نهایت مدلی انتخاب شود که از نظر ابعاد، ساختار و کاربرد با آن شرایط سازگار باشد.
برای ساختمان مخزن آب افقی بهتر است یا عمودی؟
پاسخ به این سؤال به فضای نصب، ظرفیت مورد نیاز و محدودیت‌های ساختمان بستگی دارد.
مخزن عمودی معمولاً برای زمانی مناسب تر است که فضای افقی محدود باشد و امکان استفاده از ارتفاع وجود داشته باشد. در مقابل، مدل های افقی می‌توانند برای فضاهایی که ارتفاع محدود است یا شکل محل نصب اجازه استفاده از مخزن بلند را نمی دهد، کاربردی تر باشند.
در هر دو حالت، شکل هندسی مخزن روی ابعاد، نحوه دسترسی و چگونگی قرارگیری آن اثر دارد.
برای مثال، در کاتالوگ های صنعتی مخازن پلی اتیلن، مدل های افقی با ظرفیت های مختلف و الزامات پشتیبانی مشخص عرضه می‌شوند و برخی مدل ها به تکیه گاه کامل در طول کف نیاز دارند.
بنابراین اگر قرار است چند مخزن در یک ساختمان نصب شود، انتخاب بین مخزن آب افقی و مخزن آب عمودی
باید هم زمان با بررسی فضای موجود، مسیر لوله‌ها، دسترسی تعمیرکار و شرایط تحمل بار انجام شود.
گاهی یک مخزن بزرگ مشترک از نظر فضای اشغال شده و تجهیزات جانبی منطقی تر است و گاهی چند مخزن کوچک تر، به دلیل محدودیت محل، انتخاب عملی تری خواهد بود.
آیا چند مخزن کوچک بهتر از یک مخزن بزرگ است؟
لزوماً نه.
فرض کنید ساختمان به ۴۰۰۰ لیتر ذخیره آب نیاز دارد. می‌توان از یک مخزن با ظرفیت نزدیک به نیاز استفاده کرد یا چند مخزن با ظرفیت های کوچک تر را در کنار هم قرار داد.
چند مخزن کوچک می‌توانند مزایایی داشته باشند برای مثال، جا به جایی هر واحد ساده تر است و در صورت نیاز می‌توان بخشی از سیستم را از مدار خارج کرد.
اما در مقابل، تعداد اتصالات، شیر آلات و نقاط بالقوه نشتی افزایش پیدا می‌کند. همچنین طراحی اتصال مخازن به یکدیگر باید به درستی انجام شود تا پر و خالی شدن آنها، تعادل جریان و عملکرد پمپ با مشکل مواجه نشود.
از این رو، تعداد مخازن یک تصمیم طراحی است، نه یک قاعده ثابت.
اگر هر واحد مخزن جداگانه داشته باشد، پمپ هم باید جدا باشد؟
در بسیاری از سیستم های اختصاصی، استفاده از تجهیزات پمپاژ مستقل مطرح می شود اما نمی توان گفت هر مخزن الزاماً به یک پمپ جداگانه نیاز دارد.
نوع سیستم به فشار آب ورودی، ارتفاع ساختمان، محل مخزن، تعداد مصرف کننده‌ها، مسیر لوله کشی و فشار مورد نیاز تجهیزات بستگی دارد.
نکته مهم این است که مخزن ذخیره آب با سیستم افزایش فشار یکی نیست.
مخزن، آب را ذخیره می‌کند پمپ یا بوستر پمپ، وظیفه تأمین فشار و انتقال آب را بر عهده دارد.
اگر این دو موضوع با هم اشتباه گرفته شوند، ممکن است ظرفیت مخزن درست انتخاب شود اما فشار آب در طبقات همچنان نامناسب باقی بماند.
در ساختمان های چند طبقه، طراحی پمپ باید با توجه به ارتفاع و افت فشار شبکه انجام شود و استفاده از یک پمپ قدرتمندتر همیشه به معنای حل مشکل نیست.
آیا نصب مخزن اختصاصی می تواند به مشاعات آسیب بزند؟
بله، اگر بدون بررسی اجرا شود.
یکی از مهم ترین موارد، وزن مخزن پر از آب است. همان طور که گفته شد، هر ۱۰۰۰ لیتر آب تقریباً یک تن وزن دارد.
موضوع بعدی، محل انتقال این بار است. اینکه یک مخزن روی چه سطحی قرار می‌گیرد، تکیه گاه آن چگونه طراحی شده و بار چگونه به سازه منتقل می شود، موضوعی فنی است و نباید با مشاهده ظاهری کف یا پشت بام درباره آن تصمیم گرفت.
از طرف دیگر، سوراخ کاری یا تغییر در کف و دیوار برای عبور لوله‌ها نیز باید با احتیاط انجام شود. آسیب به عایق رطوبتی پشت بام یکی از مشکلاتی است که ممکن است بعد از نصب تجهیزات جدید ظاهر شود.
به همین دلیل، اجرای مخزن روی پشت بام یا هر قسمت حساس ساختمان بهتر است با نظر متخصص تأسیسات و در صورت نیاز بررسی سازه انجام شود.
اگر یک مالک یا هیئت مدیره ساختمان به دنبال اجرای مخزن اختصاصی است، بهتر است قبل از خرید، این موارد مشخص شوند:
۱. محل نصب
آیا مخزن داخل فضای اختصاصی قرار می‌گیرد یا مشاع؟
اگر محل مشاع است، وضعیت استفاده از آن باید روشن شود.
۲. ظرفیت مورد نیاز
ظرفیت باید بر اساس تعداد افراد، الگوی مصرف، مدت ذخیره مورد انتظار و شرایط قطعی آب تعیین شود.
۳. وزن مخزن در حالت پر
فقط وزن مخزن خالی ملاک نیست. حجم آب و بار نهایی باید در نظر گرفته شود.
۴. مسیر لوله کشی
مشخص شود لوله‌های ورودی و خروجی از کجا عبور می‌کنند و آیا برای عبور آنها نیاز به تغییر در قسمت های مشترک وجود دارد یا خیر.
۵. سیستم پمپاژ
مشخص شود آب با فشار شبکه وارد مخزن می شود و برای مصرف چگونه به واحد منتقل خواهد شد.
۶. دسترسی برای تعمیرات
مخزن باید در محلی قرار بگیرد که سرویس، شست و شو، تعمیر شناور، شیرآلات و پمپ امکان پذیر باشد.
۷. شرایط بهداشتی آب
اگر آب برای شرب استفاده می شود، جنس و مشخصات مخزن، اتصالات و تجهیزات باید متناسب با آب آشامیدنی باشد.
۸. تصمیم ساختمان
اگر نصب مخزن مستلزم استفاده از پشت بام یا تأسیسات مشترک است، بهتر است موضوع پیش از اجرا در چارچوب مدیریت ساختمان و تصمیم مالکان بررسی شود.
قوانین مخزن آب در مشاعات ساختمان را قبل از نصب بررسی کنید
در موضوع مخزن اختصاصی، یک اشتباه رایج این است که ابتدا مخزن خریداری می شود و بعد درباره محل نصب آن با سایر مالکان صحبت می شود.
ترتیب منطقی دقیقاً برعکس است.
ابتدا باید مشخص شود محل نصب در مالکیت اختصاصی است یا مشاع و استفاده از آن چه اثری بر حقوق سایر مالکان دارد. قانون تملک آپارتمان‌ها و آیین نامه اجرایی آن، قسمت های مشترک را تعریف کرده و برای برخی تأسیسات و بام ساختمان نیز وضعیت مشاع در نظر گرفته است.
بنابراین خلاصه قوانین مخزن آب در مشاعات ساختمان را می‌توان در یک اصل کاربردی خلاصه کرد: هزینه شخصی برای خرید مخزن، به تنهایی مجوز تصرف شخصی در فضای مشاع نیست.
اگر قرار است یک مخزن اختصاصی روی پشت بام مشترک قرار گیرد، لوله‌ای از مشاعات عبور کند یا بخشی از تأسیسات عمومی تغییر کند، بهتر است موضوع قبل از اجرا بررسی و توافق لازم ثبت شود.
این کار نه تنها از نظر حقوقی اهمیت دارد، بلکه از نظر اجرایی نیز مفید است زیرا مسئولیت نگهداری، تعمیر، جا به جایی و خسارت احتمالی از همان ابتدا روشن می شود.
در چه شرایطی مخزن مشترک انتخاب منطقی تری است؟
اگر ساختمان دارای چندین واحد است و همه ساکنان به ذخیره آب نیاز دارند، سیستم مشترک در بسیاری از پروژه‌ها راهکار منسجم تری است.
این انتخاب به خصوص زمانی منطقی تر می شود که:
- فضای مناسبی برای یک سیستم مرکزی وجود داشته باشد.
- همه واحدها از یک شبکه آبرسانی مشترک استفاده کنند.
- نیاز آبی واحدها تقریباً قابل پیش بینی باشد.
- امکان تأمین برق و نگهداری تجهیزات مرکزی وجود داشته باشد.
- مالکان درباره اجرای سیستم به توافق رسیده باشند.
در این حالت، ظرفیت، پمپ، لوله کشی و تجهیزات می‌توانند یک‌بار و بر اساس نیاز کل ساختمان طراحی شوند.
اما اگر ساختمان قدیمی باشد، فضای مناسب برای مخزن مرکزی وجود نداشته باشد یا محدودیت‌های جدی در مسیر لوله کشی وجود داشته باشد، ممکن است سیستم های اختصاصی یا ترکیبی قابل بررسی باشند.
چه زمانی مخزن اختصاصی برای هر واحد منطقی تر است؟
راهکار اختصاصی زمانی قابل بررسی است که شرایط فنی و حقوقی آن فراهم باشد.
برای مثال، در ساختمانی که هر واحد فضای اختصاصی مناسب برای مخزن دارد و سیستم آبرسانی می تواند بدون دستکاری جدی در مشاعات به صورت مستقل طراحی شود، امکان اجرای چنین راهکاری بیشتر است.
همچنین در ساختمان هایی که واحدها کاربری یا الگوی مصرف متفاوتی دارند، استقلال سیستم ذخیره آب ممکن است مزیت عملی داشته باشد.
با این حال، اگر تنها راه نصب مخزن اختصاصی، استفاده از پشت بام مشترک یا تغییر گسترده در تأسیسات عمومی ساختمان باشد، موضوع پیچیده تر می شود و باید قبل از خرید تجهیزات بررسی شود.
یک راهکار میانی: سیستم ذخیره مرکزی با مدیریت مصرف
بین «یک مخزن برای همه» و «یک مخزن برای هر واحد» یک راهکار دیگر نیز وجود دارد: سیستم ذخیره مرکزی با طراحی مناسب شبکه و مدیریت مصرف.
در این روش، به جای آنکه برای هر واحد مخزن مستقلی نصب شود، یک یا چند مخزن مرکزی در ظرفیت مناسب انتخاب می شود و توزیع آب با سیستم پمپاژ و لوله کشی کنترل شده انجام می‌گیرد.
مزیت چنین سیستمی این است که تعداد تجهیزات کاهش می‌یابد و تعمیرات نیز متمرکز تر می شود.
البته طراحی دقیق آن اهمیت زیادی دارد. اگر پمپ، لوله‌ها یا ظرفیت مخزن درست انتخاب نشوند، حتی یک سیستم مرکزی نیز می تواند باعث افت فشار، صدای زیاد پمپ یا نارضایتی ساکنان شود.
جمع بندی نهایی | مخزن مشترک یا اختصاصی؟
در پایان، نمی توان گفت مخزن آب مشترک همیشه بهتر است یا مخزن اختصاصی انتخاب درست به شرایط خود ساختمان بستگی دارد. اما می‌توان تصمیم گیری را ساده‌تر کرد: اگر چند واحد هم زمان به ذخیره آب نیاز دارند، فضای مناسبی برای نصب سیستم مرکزی وجود دارد و امکان طراحی درست پمپ و لوله کشی فراهم است، یک سیستم مشترک معمولاً راهکار منسجم تری است و مدیریت، سرویس و نگهداری آن نیز ساده تر خواهد بود.
در مقابل، اگر یک واحد نیاز مستقلی به ذخیره آب دارد و می تواند مخزن و تجهیزات آن را در محدوده اختصاصی خود و بدون دخالت در مشاعات نصب کند، استفاده از مخزن اختصاصی می تواند انتخاب منطقی تری باشد. در این حالت، هزینه و مسئولیت نگهداری سیستم نیز تا حد زیادی از سیستم مشترک ساختمان جدا می شود.
اما یک نکته می تواند تمام این تصمیم را تغییر دهد: محل نصب. اگر مخزن اختصاصی قرار است در پشت بام، حیاط، پارکینگ، راهرو یا هر بخش دیگری از مشاعات قرار بگیرد، دیگر نمی توان موضوع را فقط به انتخاب و خرید یک مخزن محدود کرد. وزن مخزن پر، نحوه استقرار، مسیر لوله‌ها، پمپ، دسترسی برای تعمیرات و حقوق سایر مالکان هم وارد تصمیم می‌شوند.
بنابراین اگر بخواهیم کل بحث را در چند سؤال خلاصه کنیم، قبل از انتخاب مخزن این موارد را مشخص کنید:
- آیا تمام واحدها به ذخیره آب نیاز دارند یا فقط یک یا چند واحد؟
- مخزن قرار است دقیقاً کجا نصب شود و آیا آن محل اختصاصی است یا مشاع؟
- ظرفیت موردنیاز چقدر است و آیا امکان نصب یک مخزن بزرگ وجود دارد؟
- یک سیستم مشترک از نظر پمپ، لوله کشی و نگهداری ساده تر است یا چند سیستم مستقل؟
- وزن مخزن و آب ذخیره شده برای محل نصب قابل قبول است؟
- هزینه واقعی اجرا و نگهداری هر دو گزینه چقدر خواهد بود؟
- مسئولیت تعمیر، تعویض و پرداخت هزینه های هر بخش با چه کسی خواهد بود؟
پاسخ همین چند سؤال معمولاً مشخص می‌کند که ساختمان به یک مخزن مشترک نیاز دارد یا اینکه مخزن اختصاصی برای بعضی واحدها انتخاب مناسب تری است.
مهم ترین نتیجه این مقاله این است که اختصاصی بودن مخزن، به تنهایی به معنی اختصاصی بودن محل نصب نیست. ممکن است مخزن متعلق به یک واحد باشد، اما اگر روی پشت بام یا در بخش دیگری از مشاعات نصب شود، نحوه استفاده از آن فضا و اثر تجهیزات بر ساختمان باید با حقوق سایر مالکان و الزامات فنی هماهنگ باشد.
در نهایت، تصمیم درست این نیست که صرفاً ارزان ترین مخزن یا بزرگ ترین ظرفیت انتخاب شود بلکه باید نیاز ساختمان، محل نصب، ظرفیت، تجهیزات پمپاژ، هزینه اجرا و نگهداری و وضعیت مشاعات در کنار هم بررسی شوند. وقتی این موارد از ابتدا مشخص باشند، هم احتمال انتخاب یک سیستم نامتناسب کمتر می شود و هم بسیاری از اختلافاتی که معمولاً بعد از نصب مخزن میان ساکنان ایجاد می شود، پیش از شروع کار قابل پیشگیری است.
خانه
دسته بندی
لیست قیمت
پروفایل
دسته بندی ها
مخزن ها
وان ها
ما تو ساختمونمون چند وقته با مشکل افت فشار آب مواجه شدیم و صحبتش پیش اومده که یه مخزن آب نصب کنیم. بعضی از همسایه‌ها می‌گن بهتره یه مخزن مشترک برای کل ساختمون بگیریم که هزینه‌ها و نگهداریش بین همه تقسیم بشه، ولی بعضیا هم معتقدن هر واحد مخزن جداگانه داشته باشه تا هرکس مستقل باشه و برای مصرف خودش تصمیم بگیره. حالا چیزی که ذهن منو درگیر کرده اینه که اگه بخوایم مخزن اختصاصی نصب کنیم و مجبور باشیم بذاریمش روی پشت‌بوم یا پارکینگ مشترک، از نظر قانونی و هزینه‌ها به مشکل نمی‌خوریم؟ به نظرتون برای یه ساخت
سلام، مخزن مشترک معمولا مدیریت و هزینه نگهداری ساده تری داره. اما اگر مخزن اختصاصی بخواید، نصب اون در پشت بام یا پارکینگ مشترک نیاز به بررسی شرایط ساختمان و هماهنگی با سایر مالک ها داره. حتما قبل از نصب، تحمل وزن محل و وضعیت لوله کشی هم بررسی بشه تا بعدا به مشکل نخورید.