چگونگی نصب مخزن آب در ساختمان (خانه، پشت‌بام و…)

نصب مخزن آب در ساختمان راهنمای انتخاب، زیر سازی و لوله‌ کشی

امروزه با افزایش جمعیت و استفاده بی رویه از آب و سفره‌های آب‌های زیر زمینی با مشکلات افت فشار آب روبرو هستیم. بسیاری از ساکنان طبقات بالای ساختمان در مناطق متراکم شهری و در ساعات اوج مصرف با قطعی آب مواجه می‌شوند. از این رو، برای غلبه بر این مشکلات از یک مخزن آب استفاده می‌نمایند.

از این رو نصب مخزن آب در ساختمان یکی از راهکارهای مؤثر برای مدیریت کمبود آب، افت فشار و قطعی ‌های موقت شبکه شهری است. با این حال، نصب صحیح مخزن فقط به قرار دادن یک تانکر در پشت ‌بام یا پارکینگ محدود نمی ‌شود ظرفیت مخزن، محل استقرار، تحمل وزن سازه، نحوه اجرای لوله‌ کشی و اتصال اصولی پمپ همگی در عملکرد و ایمنی سیستم آبرسانی نقش دارند.

در این راهنما، مراحل نصب مخزن آب در ساختمان را از انتخاب محل و آماده ‌سازی زیر سازی تا اجرای اتصالات، لوله ‌کشی، راه ‌اندازی و نگهداری بررسی می‌کنیم. همچنین شرایط نصب مخزن در پشت ‌بام، پارکینگ و ساختمان‌ های چند واحدی را توضیح می‌ دهیم تا بتوانید با آگاهی بیشتری برای اجرای یک سیستم ذخیره و تأمین آب مناسب تصمیم بگیرید.

چرا نصب مخزن آب در ساختمان ضروری است؟

در ساختمان ‌هایی که با افت فشار یا قطعی آب شهری مواجه هستند، مخزن ذخیره می ‌تواند بخشی از آب موردنیاز ساکنان را برای زمان ‌های محدود تأمین کند. در این سیستم، آب ابتدا وارد مخزن می‌شود و سپس متناسب با طراحی تأسیسات ساختمان، از طریق فشار ثقلی یا پمپ به واحدها انتقال پیدا می‌کند.

مهم‌ ترین مزایای استفاده از مخزن آب در ساختمان عبارت ‌اند از:

• ذخیره آب در زمان قطعی: امکان استفاده از آب ذخیره‌ شده هنگام قطع موقت شبکه شهری.
• کاهش وابستگی به فشار لحظه‌ ای شبکه: تأمین آب ساختمان از طریق سیستم ذخیره و توزیع مستقل.
• مدیریت بهتر مصرف: امکان ذخیره و توزیع آب متناسب با نیاز ساختمان.
• امکان استفاده از پمپ به‌ صورت اصولی: تأمین فشار موردنیاز واحدها از طریق سیستم مخزن و پمپ.
• افزایش پایداری آبرسانی: کاهش اثر نوسانات موقت فشار آب شهری بر مصرف ‌کنندگان.

البته ظرفیت مخزن باید متناسب با تعداد ساکنان، میزان مصرف و مدت زمان ذخیره موردنیاز تعیین شود. همچنین وجود مخزن به‌ تنهایی تضمین ‌کننده فشار مناسب در تمام طبقات نیست و طراحی صحیح سیستم توزیع اهمیت دارد.

قبل از نصب مخزن آب در ساختمان چه نکاتی را باید بررسی کنیم؟

پیش از خرید و نصب مخزن، باید شرایط ساختمان و نیاز مصرف ‌کنندگان بررسی شود. انتخاب ظرفیت نامناسب، محل غیرایمن یا زیر سازی غیر اصولی می‌تواند در ادامه باعث اختلال در آبرسانی، آسیب به اتصالات یا مشکلات سازه‌ای شود.

۱. محاسبه ظرفیت مخزن آب ساختمان

ظرفیت مخزن باید بر اساس تعداد افراد ساکن، میزان مصرف روزانه، مدت زمان ذخیره موردنیاز و شرایط تأمین آب شهری تعیین شود.

۲. انتخاب محل مناسب برای نصب مخزن

محل نصب باید علاوه بر داشتن فضای کافی، امکان دسترسی به لوله‌ های ورودی و خروجی، شیرآلات و تجهیزات کنترلی را فراهم کند.

مهم‌ ترین شرایط محل نصب عبارت ‌اند از:

• دسترسی مناسب برای انتقال و استقرار مخزن
• فاصله مناسب از منابع حرارتی و مواد خطرناک
• امکان اجرای مسیر تخلیه و سرریز
• دسترسی برای نظافت و سرویس دوره ‌ای
• محافظت در برابر ضربه و شرایط نامناسب محیطی
• امکان اجرای لوله ‌کشی با حداقل پیچیدگی غیر ضروری

• امکان اجرای لوله ‌کشی با حداقل پیچیدگی غیر ضروری

۳. بررسی تحمل وزن مخزن پر

یکی از مهم‌ ترین موارد پیش از نصب مخزن، بررسی وزن مجموعه در حالت پر است. هر لیتر آب تقریباً یک کیلوگرم وزن دارد بنابراین یک مخزن ۲۰۰۰ لیتری، فقط از نظر آب ذخیره‌ شده حدود ۲۰۰۰ کیلوگرم وزن خواهد داشت. وزن خود مخزن، اتصالات و تجهیزات نیز باید به این مقدار اضافه شود.

به همین دلیل، نصب مخزن روی پشت ‌بام یا هر بخش مرتفع ساختمان باید پس از بررسی ظرفیت باربری سازه توسط مهندس متخصص انجام شود. نمی ‌توان یک عدد ثابت برای تحمل وزن تمام سقف‌ های ساختمان ‌ها در نظر گرفت.

از نظر استاندارد ساختمان‌هایی که مطابق با اصول مهندسی ساخته می‌شوند، باید در هر متر مربع از سقف تحمل فشار 250 تا 500 کیلوگرم وزن را داشته باشند. برای ایمنی بیشتر می‌توان مخزن را بر روی ستون نصب کرد. مکان مخزن تا اولین شیر ورودی ساختمان باید 10 متر اختلاف ارتفاع داشته باشد تا فشار لازم برای یکبار اختلاف تامین شود. استفاده از پایه‌ های استاندارد و شاسی‌ کشی فلزی نیز برای پخش فشار و تامین ارتفاع لازم توصیه می‌شود. سطح زیر مخزن باید مسطح و کاملا یک‌ دست باشد. به همین دلیل، اگر کف زمین، موزاییک شده باشد بهتر خواهد بود. مکان نصب مخزن باید به اندازه‌ ای وسیع باشد که فضای کافی برای نصب شیرها و تعمیرات آن، نظافت و سرویس‌ های دوره‌ای را داشته باشد.

همینطور زیرسازی مخزن پلاستیکی باید به گونه‌ ای باشد که در اثر باد یا طوفان شدید، دچار مشکل از جانب بدنه یا اتصالات منبع نشود.

تجهیزات موردنیاز برای نصب مخزن آب در ساختمان

برای نصب اصولی مخزن آب، باید تجهیزات موردنیاز متناسب با نوع مخزن، ظرفیت، محل نصب و نقشه تأسیسات ساختمان انتخاب شوند. استفاده از اتصالات مناسب و پیش ‌بینی شیرهای کنترلی، علاوه بر سهولت بهره ‌برداری، احتمال نشتی و اختلال در سیستم را کاهش می‌ دهد.

تجهیزات اصلی موردنیاز عبارت ‌اند از:

• مخزن آب: متناسب با ظرفیت موردنیاز و شرایط محل نصب.
• لوله ورودی آب: برای انتقال آب از شبکه یا منبع تأمین به مخزن.
• شیر شناور یا فلوتر: برای کنترل ورود آب و جلوگیری از پر شدن بیش از حد مخزن.
• شیر قطع‌ و ‌وصل: برای کنترل جریان آب و امکان جداسازی مخزن هنگام تعمیرات.
• لوله خروجی: برای انتقال آب ذخیره ‌شده به سیستم مصرف یا پمپ.
• شیر یک ‌طرفه: برای جلوگیری از برگشت آب در نقاطی که طراحی سیستم به آن نیاز دارد.
• اتصالات و رابط‌ ها: شامل زانویی، سه‌ راهی، مهره‌ ماسوره و سایر اتصالات متناسب با قطر لوله‌ها.
• مسیر سرریز: برای هدایت آب اضافی در صورت اختلال در عملکرد شناور.
• مسیر تخلیه: برای تخلیه آب هنگام شست ‌و شو و سرویس مخزن.
• پمپ آب و تجهیزات کنترلی: در ساختمان ‌هایی که فشار ثقلی برای تأمین آب کافی نیست.

توجه داشته باشید که انتخاب قطر لوله، نوع شیرآلات و ظرفیت پمپ باید بر اساس دبی مورد نیاز و شرایط هیدرولیکی سیستم انجام شود استفاده از یک اندازه ثابت برای تمام ساختمان‌ ها صحیح نیست.

مراحل نصب مخزن آب در ساختمان به ‌صورت گام‌ به‌ گام

نصب مخزن آب باید با رعایت ترتیب اجرایی انجام شود. ابتدا محل نصب آماده می‌شود، سپس مخزن در موقعیت مناسب قرار می‌گیرد و اتصالات ورودی، خروجی، سرریز و تجهیزات کنترلی نصب می‌شوند. در ادامه، سیستم لوله‌ کشی و در صورت نیاز پمپ راه ‌اندازی و آزمایش خواهد شد.

مرحله اول آماده ‌سازی محل نصب و زیر سازی مخزن

سطح زیر مخزن باید کاملاً صاف، تراز، یکپارچه و متناسب با وزن مخزن در حالت پر باشد. زیر سازی نامناسب ممکن است باعث توزیع غیر یکنواخت فشار روی کف مخزن، تغییر شکل بدنه و آسیب به اتصالات شود.

نکات مهم زیر سازی عبارت‌ اند از:

• سطح زیر مخزن باید تمام سطح اتکای کف آن را پوشش دهد.
• از قرار دادن آجر، بلوک یا قطعات پراکنده به ‌عنوان پایه خودداری شود.
• سطح زیرین نباید دارای برجستگی، فرورفتگی یا اجسام تیز باشد.
• فونداسیون یا سکوی نصب باید متناسب با وزن و شرایط بارگذاری طراحی شود.
• فضای کافی برای دسترسی به شیرها، اتصالات و تعمیرات در نظر گرفته شود.

مرحله دوم انتقال و استقرار صحیح مخزن

پس از آماده ‌سازی محل، مخزن باید با رعایت اصول حمل ‌و نقل به محل نصب منتقل شود. در این مرحله باید از برخورد بدنه با اجسام تیز، کشیده‌ شدن مخزن روی سطوح زبر و وارد شدن ضربه به اتصالات جلوگیری کرد.

مخزن باید روی سطح آماده ‌شده قرار بگیرد و از هرگونه تماس نامناسب با دیوار، تجهیزات مجاور یا موانع اطراف جلوگیری شود. در صورت نصب در فضای باز یا ارتفاع، شرایط باد، لرزش و احتمال جا به‌ جایی نیز باید بررسی شود.

نکته: مهار مخزن باید با توجه به طراحی سازه، نوع مخزن و دستورالعمل سازنده انجام شود. اعمال فشار موضعی با بست یا تسمه نامناسب می‌تواند به بدنه مخزن آسیب بزند.

مرحله سوم نصب شناور و اتصالات ورودی

شیر شناور وظیفه کنترل ورود آب به مخزن را بر عهده دارد. این قطعه با افزایش سطح آب، مسیر ورودی را می‌بندد و مانع از پرشدن بیش از حد مخزن می‌شود.

برای نصب صحیح شناور باید:

• محل نصب شناور مطابق طراحی و دستورالعمل سازنده انتخاب شود.
• شناور فضای کافی برای حرکت آزادانه داشته باشد.
• اتصال آن به ورودی مخزن به‌درستی آب‌بندی شود.
• عملکرد شناور پس از نصب با باز و بسته شدن جریان آب بررسی شود.

علاوه بر شناور، بهتر است شیر قطع‌ و‌ وصل در مسیر ورودی تعبیه شود تا هنگام تعمیر یا تعویض تجهیزات بتوان جریان آب را کنترل کرد.

مرحله چهارم نصب خروجی، تخلیه و سرریز مخزن

خروجی مخزن وظیفه انتقال آب ذخیره ‌شده به پمپ یا شبکه مصرف را بر عهده دارد. اتصالات خروجی باید با توجه به نوع مخزن و محل خروجی طراحی‌ شده توسط کارخانه نصب شوند.

در این مرحله سه مسیر اهمیت دارند:

1. خروجی اصلی: برای انتقال آب به سیستم مصرف یا پمپ.
2. مسیر تخلیه: برای خالی ‌کردن مخزن هنگام شست ‌و شو و تعمیرات.
3. مسیر سرریز: برای هدایت آب اضافی در صورت خرابی شناور یا ورود بیش از حد آب.

مسیر سرریز باید ظرفیت تخلیه مناسب داشته باشد و آب خروجی آن به محلی هدایت شود که موجب آب‌ گرفتگی، خسارت یا آلودگی نشود. همچنین دهانه‌ های مربوط به ورود و خروج هوا نباید مسدود شوند.

مرحله پنجم اجرای لوله‌ کشی مخزن آب

پس از نصب اتصالات، لوله‌ کشی ورودی و خروجی اجرا می‌ شود. قطر لوله‌ها باید متناسب با دبی مورد نیاز، ظرفیت پمپ و افت فشار مسیر انتخاب شود.

در اجرای لوله‌ کشی به نکات زیر توجه کنید:

• لوله‌ها نباید وزن خود را به اتصالات مخزن منتقل کنند.
• برای جلوگیری از تنش، لوله‌ها باید به‌ صورت مستقل مهار شوند.
• اتصالات باید متناسب با جنس لوله و مخزن انتخاب شوند.
• مسیر لوله‌ کشی باید امکان قطع جریان و تعمیرات را فراهم کند.
• از ایجاد پیچ‌ و خم‌های غیر ضروری و افت فشار زیاد جلوگیری شود.

مرحله ششم اتصال پمپ آب به مخزن

اگر فشار آب ذخیره ‌شده برای تأمین نیاز ساختمان کافی نباشد، می‌ توان از پمپ استفاده کرد. در این حالت، پمپ باید در مسیر خروجی مخزن و مطابق نقشه تأسیسات نصب شود.

نکات مهم نصب پمپ عبارت‌ اند از:

• پمپ باید متناسب با دبی و فشار مورد نیاز ساختمان انتخاب شود.
• قطر لوله مکش باید مطابق مشخصات ورودی پمپ باشد.
• مسیر مکش تا حد امکان کوتاه و بدون پیچ  ‌وخم غیر ضروری طراحی شود.
• از تجهیزات کنترلی و محافظتی مناسب برای جلوگیری از کارکرد خشک پمپ استفاده شود.
• محل نصب پمپ باید امکان سرویس و تعمیرات داشته باشد.
• اتصال پمپ به شبکه آب شهری به‌ صورت مستقیم انجام نشود.

مرحله هفتم آزمایش و راه ‌اندازی مخزن

پس از تکمیل نصب، سیستم باید پیش از بهره ‌برداری نهایی آزمایش شود.

مواردی که باید بررسی شوند:

• نشتی نداشتن اتصالات ورودی و خروجی
• عملکرد صحیح شیر شناور
• باز بودن مسیر سرریز و تخلیه
• عملکرد مناسب پمپ و تجهیزات کنترلی
• نبود لرزش و صدای غیرعادی در پمپ
• نبود نشتی در اتصالات هنگام کارکرد سیستم
• عملکرد صحیح مسیرهای قطع و وصل آب

پس از اطمینان از عملکرد صحیح تجهیزات، مخزن برای بهره‌برداری آماده خواهد بود.

بهترین محل نصب مخزن آب در ساختمان کجاست؟

سه محل رایج برای نصب مخزن در ساختمان عبارت‌ اند از پشت ‌بام، پارکینگ و حیاط. انتخاب محل نصب مخزن به فضای در دسترس، ظرفیت مور دنیاز، شرایط سازه، ارتفاع ساختمان و نوع سیستم آبرسانی بستگی دارد.

نصب مخزن آب در پشت ‌بام

نصب مخزن روی پشت‌ بام یکی از روش‌ های ذخیره آب در ساختمان است. در این روش، در صورت وجود اختلاف ارتفاع کافی، می‌توان از فشار ثقلی برای انتقال آب به برخی نقاط مصرف استفاده کرد.

مزایای نصب مخزن در پشت ‌بام:

• استفاده از فضای بلا استفاده ساختمان
• امکان بهره‌ گیری از فشار ثقلی در شرایط مناسب
• کاهش اشغال فضای پارکینگ و حیاط
• دسترسی به آب ذخیره‌ شده هنگام قطعی برق، در صورتی که سیستم توزیع ثقلی باشد

محدودیت‌ ها و نکات مهم:

• ضرورت بررسی تحمل بار سقف توسط متخصص سازه
• تأثیر باد و شرایط جوی بر مخزن و اتصالات
• احتمال افزایش دمای آب در معرض تابش خورشید
• دشواری انتقال مخازن بزرگ به پشت‌ بام
• ضرورت پیش‌ بینی دسترسی برای سرویس و تعمیرات

از نظر شکل ظاهری، مخازن افقی ممکن است در بعضی پشت ‌بام‌ها به دلیل محدودیت ارتفاع مناسب ‌تر باشند اما انتخاب آن‌ها به ‌تنهایی به معنای ایمنی بیشتر نیست. ابعاد کف مخزن، سطح اتکای واقعی و طراحی سازه باید بررسی شود.

نکته: مخازن پلی اتیلن در اشکال (مخزن عمودی، افقی، مکعبی، زیرپله، قیفی و…) و ابعاد متنوع تولید می‌شوند و مطابق با محدودیت‌های جانمایی انواع مختلفی دارند. انتخاب مخازن افقی برای نصب در پشت بام انتخاب منطقی خواهد بود. مخازن افقی با داشتن سطح مقطع بزرگتر، در توزیع فشار ثقلی به سطح نیروی کمتری وارد می نمایند. ارتفاع مخازن افقی در هنگام وزش باد و طوفان نیز مشکل‌ ساز نخواهد بود.

نصب مخزن آب در پارکینگ و موتورخانه

در ساختمان ‌هایی که امکان نصب مخزن روی پشت ‌بام وجود ندارد یا ظرفیت موردنیاز زیاد است، پارکینگ و موتورخانه می‌توانند گزینه ‌های مناسبی باشند البته به شرط تأمین فضای کافی و رعایت الزامات ایمنی.

مزایای نصب در پارکینگ:

• دسترسی آسان‌ تر برای سرویس و تعمیرات
• سهولت انتقال و جا به ‌جایی مخزن
• امکان نصب مخازن با ظرفیت بالاتر
• محافظت بیشتر در برابر تابش مستقیم خورشید

محدودیت‌ها:

• اشغال فضای پارکینگ
• ضرورت پیش‌ بینی مسیر تخلیه آب
• نیاز به بررسی کف و تحمل بار آن
• احتمال نیاز به پمپ برای انتقال آب به طبقات

در این محل باید ابعاد مخزن، مسیر عبور خودروها، دسترسی به تجهیزات و فاصله ایمن از منابع خطر بررسی شود.

نصب مخزن آب در حیاط ساختمان

حیاط و فضای جانبی ساختمان نیز می‌توانند برای نصب مخزن آب استفاده شوند. در این روش، مخزن روی سطحی مقاوم و تراز قرار می‌گیرد و باید در برابر تابش مستقیم، ضربه و شرایط نامناسب محیطی محافظت شود.

مزایای این روش:

• دسترسی آسان برای شست‌ و شو و تعمیرات
• سهولت انتقال مخزن
• امکان استفاده از ظرفیت ‌های مختلف
• عدم اشغال فضای پشت ‌بام و پارکینگ

محدودیت ‌ها:

• نیاز به فضای کافی
• ضرورت اجرای زیر سازی مناسب
• احتمال تأثیر شرایط جوی بر بدنه و آب ذخیره ‌شده
• نیاز به بررسی مسیر لوله‌ کشی تا ساختمان

روش لوله‌ کشی مخزن آب در ساختمان با پمپ و بدون پمپ

نحوه لوله‌ کشی مخزن به محل نصب، اختلاف ارتفاع، فشار موردنیاز و نوع سیستم آبرسانی بستگی دارد. به‌ طور کلی، آب ذخیره‌ شده می‌تواند از طریق فشار ثقلی یا با کمک پمپ به واحدهای ساختمان منتقل شود.

نحوه لوله‌ کشی مخزن آب در ساختمان بدون پمپ

در سیستم بدون پمپ، مخزن در ارتفاعی بالاتر از نقاط مصرف قرار می‌گیرد و آب با استفاده از اختلاف ارتفاع جریان پیدا می‌کند. فشار ثقلی به میزان اختلاف ارتفاع سطح آب مخزن تا محل مصرف و افت فشار مسیر بستگی دارد.

در این روش باید:

• ارتفاع مخزن متناسب با فشار موردنیاز مصرف ‌کنندگان باشد.
• قطر لوله‌ها متناسب با دبی موردنیاز انتخاب شود.
• مسیر لوله‌ کشی تا حد امکان مستقیم و کم‌ افت باشد.
• شیرهای قطع‌ و‌ وصل در نقاط مناسب نصب شوند.
• ظرفیت مخزن برای مدت زمان ذخیره موردنیاز کافی باشد.

نکته: نصب مخزن در ارتفاع لزوماً به معنی تأمین فشار مناسب در تمام طبقات نیست. فشار واقعی باید با توجه به اختلاف ارتفاع و افت مسیر محاسبه شود.

نحوه اتصال پمپ به مخزن آب

در ساختمان‌ هایی که مخزن در پارکینگ یا سطح زمین نصب می‌شود، معمولاً برای انتقال آب به طبقات به پمپ نیاز است.

در این سیستم، آب از خروجی مخزن وارد پمپ شده و پس از افزایش فشار به شبکه توزیع ساختمان انتقال پیدا می‌کند.

اجزای اصلی سیستم عبارت‌اند از:

• مخزن ذخیره آب
• شیر قطع ‌و ‌وصل مسیر خروجی
• پمپ آب
• تجهیزات کنترل فشار
• شیر یک ‌طرفه در محل مناسب
• لوله توزیع آب به واحدها

پمپ باید بعد از مخزن و در مسیر خروجی آن نصب شود. انتخاب ظرفیت پمپ نیز باید بر اساس تعداد واحدها، ارتفاع ساختمان، دبی مصرفی و افت فشار شبکه انجام شود.

مسیر بای ‌پس و شیرهای کنترلی در لوله‌ کشی مخزن

در برخی سیستم ‌های آبرسانی، مسیر بای‌ پس برای ایجاد امکان عبور آب از مسیر جایگزین در زمان سرویس یا تعمیر تجهیزات در نظر گرفته می‌شود.

در طراحی این مسیر باید محل شیرهای قطع ‌و‌ وصل به‌ درستی مشخص شود تا امکان جداسازی مخزن یا پمپ بدون ایجاد اختلال غیر ضروری در سیستم وجود داشته باشد.

نکته مهم: مسیر بای‌ پس نباید باعث اتصال مستقیم و غیرمجاز پمپ به شبکه آب شهری شود. آرایش شیرها باید مطابق ضوابط شرکت آب و فاضلاب و نقشه تأسیسات ساختمان باشد.

چگونه از برگشت آب به شبکه جلوگیری کنیم؟

برای جلوگیری از برگشت جریان آب، باید از تجهیزات مناسب مانند شیر یک‌ طرفه در محل‌ های موردنیاز استفاده شود. انتخاب و محل نصب این تجهیزات باید با توجه به نقشه لوله‌ کشی و الزامات جلوگیری از برگشت جریان انجام شود.

همچنین در ساختمان‌ هایی که مخزن به شبکه آب شهری متصل است، نحوه ورود آب به مخزن باید به‌ گونه‌ای طراحی شود که آب ذخیره ‌شده با شبکه عمومی تداخل نداشته باشد.

نحوه نصب مخزن آب در ساختمان‌ های چند واحدی

در ساختمان‌ های آپارتمانی، نحوه نصب مخزن به تعداد واحدها، نوع کنتور، سیستم لوله‌ کشی و نحوه مدیریت مصرف آب بستگی دارد. پیش از اجرا باید مشخص شود که مخزن برای تمام ساختمان استفاده می‌شود یا فقط یک واحد به ذخیره آب مستقل نیاز دارد.

نصب مخزن آب در ساختمان با کنتور مشترک

در ساختمان‌ هایی که یک کنتور مشترک دارند، معمولاً مخزن ذخیره برای تأمین آب تمام واحدها در نظر گرفته می‌شود. در این شرایط، آب پس از عبور از کنتور وارد مخزن شده و سپس با استفاده از پمپ یا فشار ثقلی به شبکه داخلی ساختمان منتقل می‌شود.

در این روش باید ظرفیت مخزن و پمپ متناسب با مصرف مجموع واحدها انتخاب شود. همچنین بهتر است پیش از اجرا، مسیر لوله‌ کشی و نحوه تقسیم آب با توافق ساکنان و بررسی متخصص تأسیسات مشخص شود.

نصب مخزن آب مستقل برای یک واحد آپارتمان

گاهی یکی از واحدهای ساختمان به دلیل شرایط مصرف یا مشکلات فشار آب، نیاز به سیستم ذخیره مستقل دارد. اجرای چنین سیستمی به نحوه تفکیک کنتورها و ساختار لوله‌ کشی ساختمان وابسته است.

در صورتی که کنتور هر واحد مستقل باشد، می ‌توان پس از کنتور همان واحد، با رعایت ضوابط مربوط، سیستم ذخیره و پمپاژ اختصاصی طراحی کرد.

اما اگر کنتور ساختمان مشترک باشد، ایجاد انشعاب اختصاصی برای یک واحد باید با بررسی حقوقی و فنی مسیر تأمین آب و توافق مالکان انجام شود.

اتصال چند مخزن آب به یکدیگر روش سری و موازی

در برخی ساختمان ‌ها، به دلیل محدودیت ابعاد محل نصب یا دشواری انتقال یک مخزن بزرگ، از چند مخزن با ظرفیت کمتر استفاده می‌ شود. این مخازن را می ‌توان با طراحی مناسب به یکدیگر متصل کرد.

اتصال موازی مخازن: در این روش، مخازن به‌ گونه ‌ای به یکدیگر متصل می‌ شوند که آب بتواند بین آن‌ ها جریان پیدا کند. این روش برای افزایش ظرفیت ذخیره‌ سازی و امکان مدیریت مخازن مناسب است.

اتصال سری مخازن: در این روش، مسیر جریان به شکلی طراحی می ‌شود که آب پس از عبور از یک مخزن به مخزن بعدی انتقال پیدا کند. این آرایش در برخی سیستم‌ های خاص قابل استفاده است، اما باید اختلاف سطح، ترتیب پر شدن و تخلیه مخازن به‌ دقت بررسی شود.

مزایای استفاده از چند مخزن:

• سهولت انتقال و جا به ‌جایی مخازن کوچک ‌تر
• امکان افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی
• امکان جداسازی برخی مخازن برای تعمیر و شست‌وشو
• انعطاف‌پذیری بیشتر در جانمایی

محدودیت‌ها:

• افزایش تعداد اتصالات و احتمال نشتی
• پیچیده‌تر شدن لوله‌ کشی
• ضرورت متعادل‌سازی جریان بین مخازن
• نیاز به طراحی صحیح شیرهای کنترلی و مسیر تخلیه

اشتباهات رایج هنگام نصب مخزن آب در ساختمان

حتی اگر مخزن از کیفیت مناسبی برخوردار باشد، نصب غیر اصولی می‌تواند باعث آسیب به بدنه، نشتی اتصالات یا اختلال در عملکرد سیستم آبرسانی شود.

مهم ‌ترین اشتباهات عبارت ‌اند از:

1. قرار دادن مخزن روی سطح ناهموار: باعث توزیع نامناسب وزن و وارد شدن تنش به بدنه می‌شود.
2. نادیده گرفتن وزن مخزن پر: می‌تواند خطرات سازه ‌ای ایجاد کند.
3. انتخاب نادرست ظرفیت مخزن: باعث کمبود آب ذخیره‌ شده یا هزینه اضافی می‌شود.
4. اتصال غیر اصولی لوله‌ها: ممکن است فشار و وزن لوله‌ها را به اتصالات مخزن منتقل کند.
5. مسدود کردن مسیر خروج هوا: می‌تواند هنگام پر و خالی شدن مخزن، شرایط نامناسب فشاری ایجاد کند.
6. حذف مسیر سرریز: احتمال آب ‌گرفتگی در زمان خرابی شناور را افزایش می‌دهد.
7. اتصال مستقیم پمپ به شبکه شهری: می‌تواند باعث اختلال در شبکه و نقض ضوابط آبرسانی شود.
8. بی ‌توجهی به دسترسی تعمیراتی: نگهداری و شست‌ و شوی مخزن را دشوار می‌کند.

نکات مهم نگهداری و سرویس مخزن آب پس از نصب

پس از نصب مخزن، بررسی دوره ‌ای بدنه، اتصالات و تجهیزات کنترلی برای حفظ کیفیت آب و عملکرد صحیح سیستم ضروری است.

مهم ‌ترین اقدامات نگهداری عبارت ‌اند از:

• بررسی دوره‌ای بدنه مخزن از نظر ترک، تغییر شکل و آسیب
• کنترل عملکرد شیر شناور و جلوگیری از سرریز
• بررسی اتصالات ورودی و خروجی از نظر نشتی
• کنترل عملکرد پمپ و تجهیزات برقی
• بررسی باز بودن مسیر سرریز و تخلیه
• شست ‌و شو و نظافت مخزن متناسب با شرایط مصرف و کیفیت آب ورودی
• اطمینان از بسته بودن درب مخزن

جمع‌بندی | چگونه مخزن آب را اصولی در ساختمان نصب کنیم؟

نصب مخزن آب در ساختمان زمانی می‌تواند راهکاری مؤثر برای مقابله با افت فشار و قطعی آب باشد که انتخاب مخزن و اجرای سیستم آبرسانی متناسب با شرایط ساختمان انجام شود. برای این منظور، ابتدا باید ظرفیت مخزن بر اساس میزان مصرف آب، مدت زمان ذخیره موردنیاز و شرایط تأمین آب شهری تعیین شود. سپس محل نصب با توجه به فضای موجود، تحمل بار سازه و دسترسی به تجهیزات انتخاب شود.

در مرحله اجرا نیز زیرسازی صاف و یکپارچه، نصب صحیح شناور، پیش‌بینی مسیر سرریز و تخلیه، لوله‌کشی اصولی و انتخاب پمپ متناسب با نیاز ساختمان اهمیت زیادی دارد.

در نهایت، انتخاب مخزن مناسب از نظر ظرفیت، ابعاد و شکل ظاهری در کنار نصب و نگهداری صحیح، به افزایش ایمنی، جلوگیری از هزینه‌ های اضافی و تأمین مطمئن‌ تر آب ساختمان کمک می‌کند.